به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دکتر محمد باغستانی، مدیرگروه و عضو هیأت علمی گروه هنر و تمدن اسلامی پژوهشکده اسلام تمدنی، با تأکید بر نقش سرنوشتساز «پایداری» در نقشآفرینی تمدنی مردم در تاریخ اسلام میگوید: هنگامی که مردم از صحنه نقشآفرینی سیاسی غایب هستند، در یک زیست آرام ــ هرچند ظاهری ــ به سر میبرند و حاکمان قدرتطلب نیز همین سبک زندگی را برای آنان میپسندند و بازتولید میکنند. اما به محض آنکه مردم برای استیفای حقوق سیاسی خود وارد میدان میشوند، سلسلهای از مسئولیتهای تازه بر دوش آنان قرار میگیرد که در صدر آنها پایداری و بردباری برای به ثمر نشستن تلاشهای خودشان است.
وی با اشاره به اینکه در تاریخ اسلام، دستکم هفت صحنه مهم نقشآفرینی مستقیم مردم قابل شناسایی است، نخستین نمونه را به عصر نبوی و شکلگیری حکومت در مدینه نسبت داد و گفت: نخستین حضور سیاسی عمومی مردان و زنان در تاریخ اسلام، در فرآیند تشکیل اولین حکمرانی مردمبنیاد در مدینه رقم خورد؛ هنگامی که نمایندگان قبایل یثرب، طی دو سال پیاپی در مکه با پیامبر اسلام(ص) بیعت کردند و پس از هجرت، این روند با بیعت جداگانه زنان در مدینه تکمیل شد.
به گفته دکتر باغستانی، پس از تأسیس این حکمرانی مردمبنیاد، مسلمانان با بردباری عمومی در جنگها، تحمل تنگناهای اقتصادی و عبور از محاصره نظامی مدینه توسط جبهه دههزار نفری مشرکان، توانستند نمونهای ممتاز از نقشآفرینی سیاسی آگاهانه را در تاریخ اسلام ثبت کنند.
وی افزود: در پرتو این استقامت جمعی و با بهرهگیری از رهبری داهیانه پیامبر اکرم(ص)، حکومتی که خود مردم در تأسیس آن نقش داشتند، از مدینه به مکه و سپس به تمام شبهجزیره گسترش یافت و برای نخستین بار، این سرزمین با یک حکومت مردمسالارِ متحد و متمرکز اداره شد.
عضو هیأت علمی پژوهشکده اسلام تمدنی تأکید کرد: در این مقطع از تاریخ اسلام، بیعت فقط یک اعلام همراهی زبانی نبود، بلکه با پایداری بر عهد و پرداخت هزینههای سنگین برای حفظ آن معنا پیدا کرد و همین ترکیب «بیعت + استقامت» بود که نقشآفرینی سیاسی مردم را به یک دستاورد تمدنی پایدار تبدیل ساخت.