مطالعه دقیق تاریخ اسلام در ابعاد گوناگون، بهویژه فرهنگ و تمدن اسلامی، ما را به شناخت بیشتر و معرفی بهتر دین اسلام و پیشوایان آن کمک میکند. با توجه به این امر، گروه فرهنگ و تمدن اسلامی اهداف و وظایف زیر را دنبال میکند:
الف) اهداف:
1. شناسایی ابعاد گوناگون فرهنگ و تمدن اسلامی؛
2. تبیین جایگاه، سهم و نقش فرهنگ و تمدن اسلامی در تمدن جهانی و تولید علم؛
3. تبیین علل پیشرفت تمدن اسلامی و عوامل انحطاط آن؛
4. معرفی تحولات سیاسی و اجتماعی جهان اسلامی به منظور بستر سازی برای دیگر مطالعات و پژوهشها.
ب) وظایف:
1. مطالعه و تحقیق در تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جهان اسلام در ادوار مختلف؛
2. بازنگری و اصلاح دیدگاهها و نظرات مطرح شده درباره فرهنگ و تمدن اسلامی، به ویژه آرای مستشرقان؛
3. تبیین روشهای علمی مطالعه در تاریخ و تمدن اسلامی با ارائه نشریاتی مبتنی بر آموزههای اسلامی و علم تاریخ و فلسفه نظری آن؛
4. کشف نکات مبهم در تاریخ و تمدن اسلامی؛
5. پاسخگویی به سؤالهای مطرح در حوزههای مربوطه.
آثار منتشرشده گروه:
1. تصحیح كتاب اضبط المقال فى شرح اسماء الرجال، حسن حسنزاده آملى، 1376.
2. تاریخ تحول دولت و خلافت از برآمدن اسلام تا بر افتادن سفیانیان، رسول جعفریان، 1380.
3.درآمدى بر تاریخ نگرى و تاریخ نگارى مسلمانان، ابوالفضل شكورى،1380.
4.راویان مشترك جلد 1، گروهى از پژوهشگران،1380.
5.راویان مشترك جلد 2، گروهى از پژوهشگران،1380.
6.پیامبر(ص) و یهود حجاز، مصطفى صادقى،1382.
7.تحلیل تاریخى نشانههاى ظهور، مصطفى صادقى، 1385.
8.خاستگاه تشیع و پیدایش فرقههاى شیعى در عصر امامان، على آقانورى، 1385.
9.رویدادهاى تاریخ اسلام، دکتر عبدالسلام ترمانینی جلد1(از آغاز تا 250هجری قمری)، ترجمه: علی اکبر امامی حجتی و مصطفی شفیعی، 1385.
10.اوضاع سیاسى – اجتماعى و فرهنگى شیعه در غیبت صغرا، حسن حسینزاده شانهچى، 1386.
11.دیوان نقابت (پژوهشی درباره پیدایش و گسترش اولیه تشکیلات سرپرستی سادات) محمدهادى خالقى، 1387.
12.زندقه در سدههاى نخستین اسلامى، حمیدرضا مطهرى،1387.
13.فرهنگ و تمدن اسلامى در ماوراءالنهر، از سقوط سامانیان تا بر آمدن مغولان، على غفرانى، 1387.
14.اخبار الملاحم و الفتن و اثرها فی العقلیه العربیه و الاسلامیه حتی نهایه العصر الاموی، عمّار عبودى نصار، 1387.
15.رویدادهاى تاریخ اسلام، جلد دوم،(از 251 تا 500هجری قمری)، دکتر عبدالسلام ترمانینی، ترجمه: علی اکبر امامی حجتی و مصطفی شفیعی، 1388.
16.فرهنگ نامه مؤلفان اسلامى، جلد 1(قرن اول تا سوم)، گروهى از محققان، 1389.
17.نهاد ولایتعهدى در خلافت اموی و عصر اول عباسى، عباس احمدوند،1390.
18.ارمنستان در جبهه بیزانسى فتوحات اسلامى به روایت سبه ئوس مورخ ارمنی ، ترجمه سیدعلى خیرخواه علوى، 1394.
19.تاريخنگاري ابن طاووس، مصطفی صادقی کاشانی، 1394.
20.سیری در منابع شیعی تاریخ ائمه از اربلی تا مجلسی، غلامحسن حسینزاده شانهچی،1394.
21.تصحیح و منبعشناسی کتاب الملهوف سید ابنطاووس، با استفاده از 57 نسخه خطی، مصطفی صادقی کاشانی، 1395.
22.فرهنگنامه مؤلفان اسلامی، جلد 2؛ (قرن چهارم)، گروهی از محققان، 1396.
23. فرهنگنامه مؤلفان اسلامی، جلد 3؛( قرن پنجم)، گروهی از محققان، 1396
24.رویدادهاى تاریخ اسلام، جلد سوم، (از 501 تا 750هجری قمری)، دکتر عبدالسلام ترمانینی، جلد 3. ترجمه علی اکبر امامی حجتی و مصطفی شفیعی، 1396.
25.رویدادهاى تاریخ اسلام، دکتر عبدالسلام ترمانینی، جلد 4(از 751 تا 1000هجری قمری)، ترجمه: علی اکبر امامی حجتی و مصطفی شفیعی، 1397.
26.فرهنگنامه مؤلفان اسلامی، جلد 4، (قرن ششم) گروهی از محققان، 1397.
27.تاریخ و اندیشه شیخیه، از آغاز تا کنون، ترجمه سید خلیل طاووسی، 1397.
28. سیرتدوین و تطور صحابه نگاری، محمدرضا هدایت پناه، 1398.
29. تحول سیرهنگاری مورخان مسلمان تا پایان عصر عباسی؛ ترجمه آمنه موسوی شجری و سیفعلی زاهدیفر (عبود نصار)1399.
30. امامیه در عصر سلجوقیان (حیات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی)؛ سیدحسین منظورالاجداد؛ گروه فرهنگ و تمدن اسلامی؛ 1400
31. تاریخ تشیع در غرب اسلامی؛ محمدرضا شهیدی پاک؛ 1400.
32. ساختار اجتماعی یثرب در بنیان مدینة النبی؛ مهران اسماعیلی؛ 1401.
33. مراکز علمي شيعه در ايران و عراق تا پایان قرن پنجم هجری؛ قدرت الله گراوند؛ 1401.
34. مبانی نظری و عملی طب ایرانی تا پایان قرن پنجم هجری، زهرا حسین هاشمی، مسعود کثیری و اصغر منتظرالقائم، 1403.
35. تأثیر سنت وقف بر حیات اقتصادی ایران عصر صفوی، سعید نجفی نژاد، 1403.
آثار در دست نشر گروه:
1. فلسفه تاریخ در آثار تقی الدین احمد بن علی مقریزی
2. گروش ایرانیان به اسلام از آغاز تا برآمدن آل بویه
3. تحول گفتمانی تاریخ نگاری محدثان قمی در موضوع تاریخ امامان علیهم السلام
4. شیعه شناسی در غرب، عبدالحسین بینش
5. مأخذ شناسی تحلیلی تمدنی شیعه، نعمت الله صفری
آثار در دست تحقیق گروه:
1. تعامل علم کلام و دانش تاریخ، مهران اسماعیلی
2. بررسی آیین های عاشورایی در دولت های شیعی، سید ناصر موسوی
3. رواداری مذهبی در آموزه های دینی در برخورد با اهل ذمه و تاثیر آن بر رشد تمدن اسلامی تا پایان قرن پنجم، یدالله حاجی زاده
4. بررسی آیین های عاشورایی در دوره قاجار، حامد قرائتی
5. زمینه های ورود احادیث اهل سنت به متون حدیثی شیعه، اکبری کرمانی
6. بافتارشناسی تاریخی ایات الاحکام، یوسفی
7. بررسی آیین های عاشورای دردولت سلجوقیان، کاظمی
8. بررسی آیین های عاشواریی دردولت پهلوی، ابراهیم صالحی حاجی آبادی
9. حکمرانی اداری درعصرپهلوی، عباس قیومی