به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دکتر محمد باغستانی، مدیر گروه و عضو هیأت علمی گروه هنر و تمدن اسلامی این پژوهشکده، سومین پیام از مجموعه یادداشتهای خود با عنوان «ده پیام حکمرانی بایسته از ده روز نخست محرم، برای فرزندان ایرانجان» را منتشر کرد.
این یادداشت با عنوان «روز سوم؛ تمدن نجابت و کرامت» به بررسی نسبت فرهنگ عاشورا با مفهوم عدالت در حکمرانی و سنت تاریخی عدالتخواهی در تمدن ایرانی میپردازد.
دکتر باغستانی در آغاز این یادداشت، ایران را سرزمینی با پیشینهای طولانی در نجابت، مدارا و همزیستی توصیف کرده و نوشته است که تمدن ایرانی در طول تاریخ، بیش از آنکه با سلطهجویی شناخته شود، با فرهنگ کرامت، نجابت و همزیستی با همسایگان شناخته شده است. به گفته او، خاطره تاریخی همسایگان از ایران، بیشتر با تجربههای فرهنگی، علمی و انسانی این سرزمین گره خورده و نه با تجربههای سلطه و خشونت.
وی در ادامه با اشاره به روز سوم محرم که در سنتهای آیینی به یاد حضرت رقیه(س) نسبت داده میشود، تأکید میکند که یاد این کودک مظلوم، نمادی از ضرورت توجه به کرامت انسانی و حمایت از بیپناهان در ساختارهای اجتماعی و سیاسی است.
باغستانی در این بخش مینویسد که حکمرانی تازه و شایسته در ایران باید بیش از هر چیز پناه بیپناهان باشد؛ حکمرانیای که در آن عدالت نه یک شعار، بلکه ملموسترین و در دسترسترین سرمایه اجتماعی برای همه شهروندان محسوب شود.
این عضو هیأت علمی پژوهشکده اسلام تمدنی معتقد است که اگر عدالت بهدرستی در جامعه جاری شود، بوی خوش دادگری باید از دورترین نقاط این سرزمین به مشام برسد؛ بهگونهای که هیچ حقی از کسی ضایع نشود و همه شهروندان در امنیت، کرامت و برابری حقوقی زندگی کنند.
او با تأکید بر اینکه عدالت باید «قابل توزیعترین کالا» در جامعه باشد، مینویسد که گسترانیدن عدالت در سراسر کشور نیازمند عزم جدی در سطوح مختلف حکمرانی است. به گفته او، عدالت زمانی به واقعیت اجتماعی تبدیل میشود که در همه لایههای جامعه و در تمام سطوح جغرافیایی جریان یابد.
باغستانی در ادامه بر اهمیت مشارکت عمومی در تحقق عدالت تأکید کرده و تصریح کرده است که حکمرانی عدالتمحور بدون حضور فعال مردم امکانپذیر نیست. از نگاه او، عدالت باید از خانهها و محلهها آغاز شود، در شهرها و استانها گسترش یابد و در نهایت به فرهنگ فراگیر اجتماعی تبدیل شود.
وی در این باره مینویسد که عدالت باید خانه به خانه، محله به محله، شهر به شهر و استان به استان جریان پیدا کند و در مسیر گسترش خود هرگز متوقف نشود. چنین الگویی از عدالتورزی، به باور او، میتواند به تقویت سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و همبستگی ملی کمک کند.
باغستانی همچنین تأکید کرده است که فرهنگ عدالتدوستی و ظلمستیزی در تاریخ و هویت ایرانی ریشهای عمیق دارد و محرم هر سال فرصتی تازه برای زنده کردن این روحیه در جامعه فراهم میکند.
او معتقد است که عاشورا و آیینهای محرم، جامعه را به سمت حساسیت بیشتر نسبت به عدالت و ظلم سوق میدهند و یادآور میشوند که جامعهای که از فرهنگ عاشورا الهام میگیرد، نمیتواند نسبت به بیعدالتی بیتفاوت باشد.
به گفته این استاد حوزه هنر و تمدن اسلامی، پیام روز سوم محرم این است که حکمرانی در ایران باید بر پایه کرامت انسانی، عدالت فراگیر و حمایت از مظلومان استوار باشد؛ اصولی که در فرهنگ عاشورا جایگاهی مرکزی دارند.
باغستانی در پایان این یادداشت تأکید کرده است که محرم، فراخوانی برای عدالتورزی است، نه بستری برای گسترش ظلم. از نگاه او، جامعهای که خود را وارث فرهنگ عاشورا میداند، باید در عمل نیز به سمت تقویت عدالت، کاهش تبعیض، حمایت از مظلومان و پاسداشت کرامت انسانی حرکت کند