به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دکتر محمد باغستانی، مدیر گروه و عضو هیأت علمی گروه هنر و تمدن اسلامی این پژوهشکده، نهمین پیام از مجموعه یادداشتهای خود با عنوان «ده پیام حکمرانی بایسته از ده روز نخست محرم، برای فرزندان ایرانجان» را منتشر کرد.
این یادداشت با عنوان «روز نهم: علمداران مشارکت» به تبیین مفهوم وفاداری بهعنوان بنیاد حکمرانی مردمپایه و شرط پایداری نظام مشارکتی در جامعه اختصاص دارد.
حکمرانی مردمپایه؛ بر ستون عهد متقابل
دکتر باغستانی در این یادداشت تأکید میکند که حکمرانی مردمپایه، پیش از آنکه ساختاری اداری یا سیاسی باشد، «عهدی اخلاقی و اجتماعی» میان مردم و مسئولان است. به گفته او، این عهد متقابل زمانی معنا مییابد که هر دو طرف به مسئولیتهای خود آگاه باشند و از آن عدول نکنند.
وی تصریح میکند: اگر مسئولان بدون دانایی لازم و تعهد بایسته، مسئولیتی را بپذیرند، پایههای این عهد سست میشود؛ همانگونه که اگر مردم از نظارت عمومی و مسئولیت اجتماعی خود دست بردارند، ستون دیگر این پیمان فرو خواهد ریخت.
مسئولان متعهد، مردم ناظر
این استاد دانشگاه در ادامه مینویسد که حکمرانان باید پیش از پذیرش مسئولیت، خود را به دانش، تعهد و کارآمدی مجهز کنند و پذیرش مسئولیت را نه امتیاز، بلکه امانتی سنگین بدانند. در مقابل، مردم نیز وظیفه دارند از نظارت آگاهانه و مستمر بر عملکرد گماشتگان خود غفلت نکنند.
دکتر باغستانی تأکید میکند که نظارت مردمی تنها به نقد محدود نمیشود، بلکه شامل حمایتهای بهجا، همراهی در تصمیمهای درست و مطالبهگری منصفانه و بهموقع نیز هست. به باور او، مشارکت واقعی یعنی حضور فعال مردم در فرآیند اصلاح، بهبود و ارتقای حکمرانی.
ایرانجان؛ بهرهمند اصلی وفاداری دوطرفه
وی در بخش دیگری از این یادداشت با بهرهگیری از تعبیر «ایرانجان» مینویسد: اگر مردم و مسئولان هر دو بر عهد خود پایدار بمانند، سود اصلی این وفاداری نصیب ایران خواهد شد؛ سرزمینی که در سایه این تعامل سازنده، رشد، پیشرفت و خرمدلی را تجربه خواهد کرد و حیاتی تازه خواهد یافت.
در مقابل، اگر گماشتگان مردم بدون شایستگی لازم مسئولیت بپذیرند یا مردم از ایفای نقش نظارتی و مسئولانه خود کناره بگیرند، این ایران است که آسیب میبیند و دچار پژمردگی و رکود میشود.
دو عَلَم وفاداری
دکتر باغستانی در توصیفی نمادین، از وفاداری مردم و مسئولان بهعنوان «دو عَلَم» یاد میکند که باید همواره برافراشته بماند. به گفته او، افتادن هر یک از این دو پرچم، پیامدهایی مستقیم برای حیات اجتماعی و آینده کشور خواهد داشت.
او تأکید میکند که جامعهای که در آن مسئولان نسبت به تعهدات خود بیتفاوت باشند یا مردم از مسئولیت اجتماعی خویش کناره بگیرند، در معرض ناامیدی و فرسایش سرمایه اجتماعی قرار خواهد گرفت.
درس وفاداری از محرم
این عضو هیأت علمی پژوهشکده اسلام تمدنی در پایان، فرهنگ عاشورا و پیام محرم را یادآور میشود و مینویسد: محرم مدرسه وفاداری است؛ مدرسهای که در آن عهدشکنی جایگاهی ندارد و پایبندی به پیمان، حتی در سختترین شرایط، ارزشمندترین سرمایه انسانی به شمار میآید.
وی ابراز امیدواری میکند که ایرانیان، با الهام از این مکتب، وفاداری به عهد متقابل میان مردم و حکمرانان را پاس بدارند و اجازه ندهند این پیمان اجتماعی آسیب ببیند.
دکتر باغستانی در پایان خاطرنشان میکند که آینده روشن ایرانجان در گرو استمرار همین وفاداری و مشارکت آگاهانه است؛ چرا که حکمرانی مردمپایه بدون عهد پایدار، معنایی نخواهد داشت.