به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دکتر محمد تقی اسلامی، عضو هیأت علمی پژوهشکده اخلاق و معنویت طی یادداشتی در کانال شخصی خود باین کردند، مسئولان کشور و بطور خاص، سران محترم سه قوه بر وجود اتحاد در میان خود تأکید کرده و بر ضرورت همدلی و پرهیز از تفرقه در برابر تهدیدهای دشمنان توصیه کردهاند. اما خوب است توجه کنیم که اخلاق قرآنی افق عمیقتری از این توصیه را پیش روی ما میگذارد. در نگاه قرآن، وحدت تنها یک تدبیر سیاسی یا مدیریتی برای عبور از بحرانها نیست؛ بلکه یک تکلیف اخلاقی و دینی است که به سرنوشت و اقتدار جامعه گره خورده است.
قرآن کریم با زبانی هشداردهنده میفرماید: «وَلا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ» (انفال: ۴۶)؛ با یکدیگر نزاع نکنید که سست میشوید و قدرت و اعتبار شما از میان میرود. این آیه به روشنی نشان میدهد که نزاعهای فرساینده و رقابتهای مخرب، پیش از آنکه رقیبی را از میدان خارج کند، توان جمعی یک جامعه را تحلیل میبرد و سرمایه اجتماعی آن را کاهش میدهد. به همین دلیل قرآن در جای دیگر فرمان میدهد: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلا تَفَرَّقُوا»؛ همگی به ریسمان الهی چنگ زنید و پراکنده نشوید.
اما وحدتی که قرآن از آن سخن میگوید، وحدت صوری و ظاهری نیست؛ بلکه وحدتی اخلاقی است که بر چند اصل استوار میشود.
نخست، اخلاص در نیت و ترجیح خیر عمومی بر منافع شخصی و جناحی است. هرگاه تصمیمها بر محور مصلحت جامعه و رضای الهی شکل بگیرد، زمینه بسیاری از تعارضها خودبهخود از میان میرود.
دوم، انصاف و عدالت در نقد و اختلاف نظر است. قرآن اختلاف را بهکلی نفی نمیکند؛ بلکه آنچه را نکوهش میکند نزاعهای خصمانه و فرساینده است. اختلاف نظر اگر با انصاف، صداقت و خیرخواهی همراه باشد، میتواند به پختگی اندیشهها و تصمیمها کمک کند.
سوم، حفظ کرامت و حرمت یکدیگر در گفتار و رفتار است. قرآن با صراحت از تمسخر، تحقیر، بدگمانی، غیبت و بدنامسازی نهی میکند: «وَلا تَلْمِزُوا أَنفُسَکُمْ وَلا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ… وَلا یَغْتَب بَّعْضُکُم بَعْضًا». جامعهای که زبان گفتوگو در آن به تخریب و تحقیر آلوده شود، دیر یا زود سرمایه اعتماد خود را از دست خواهد داد.
از این منظر، پیامهای وحدت زمانی به ثمر مینشیند که با این اخلاق قرآنی همراه شود. اگر مسئولان و نهادهای کشور در کنار تأکید بر اتحاد، فرهنگ انصاف، صداقت و حفظ حرمت یکدیگر را نیز تقویت کنند، وحدت به یک سرمایه پایدار اجتماعی تبدیل خواهد شد.
در نهایت، هشدار قرآن همچنان راهگشاست: نزاعهای فرساینده، «فَتَفْشَلُوا» میآورد و «تَذْهَبَ رِیحُکُمْ»؛ یعنی سستی، فرسایش توان ملی و از دست رفتن اعتبار جمعی. در مقابل، چنگ زدن مشترک به ارزشهای الهی و اخلاقی، جامعه را به سوی همبستگی، اعتماد و پیشرفت سوق میدهد. این همان مسیری است که اخلاق قرآنی پیش پای ما میگذارد: وحدتی ریشهدار در صداقت، عدالت و کرامت انسانی.