به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در ادامه گفتوگو با دکتر محمد باغستانی، مدیر گروه و عضو هیأت علمی گروه هنر و تمدن اسلامی، وی در تحلیل اهمیت پایداری مردم در نقشآفرینی تمدنی، به «صحنه چهارم» و نقشآفرینی منفی مردم در عصر کوتاهمدت حسنی پرداخت.
دکتر باغستانی گفت: پس از شهادت امام علی(ع)، مردم عراق با شور و هیجان گسترده با امام حسن مجتبی(ع) بیعت کردند و سپاه او را تشکیل دادند؛ اما این همراهی احساسی چندان دوام نیاورد. با گسترش شایعهپراکنیهای معاویه و پرداخت رشوه به برخی فرماندهان سپاه، جامعه دچار تزلزل شد و بسیاری از همان مردمی که با هیجان وارد میدان شده بودند، به سرعت دچار کمصبری شدند.
وی افزود: این شرایط به جایی رسید که گروهی از سپاهیان و مردم، آشکارا از امام حسن(ع) خواستند برای حفظ جان خود از جنگیدن با معاویه دست بردارد و صلح کند. همین ناپایداری و بیثباتی اجتماعی سبب شد امام حسن(ع) از ادامه حاکمیت مردمپایه صرفنظر کند؛ حاکمیتی که با بیعت خود مردم شکل گرفته بود اما به دلیل بیاستقامتی آنان دوام نیاورد.
مدیرگروه هنر و تمدن اسلامی پژوهشکده اسلام تمدنی تأکید کرد: نتیجه این عقبنشینی اجتماعی، تغییر مسیر نظام سیاسی از الگویی مردمنهاد به سمت حکمرانی زوربنیاد بود؛ الگویی که بعدها در بخش بزرگی از تاریخ اسلام به ساختار غالب تبدیل شد.
دکتر باغستانی یادآور شد: بیعتی که بر هیجان و احساسات استوار باشد، نه آگاهی و بصیرت، سرنوشتی جز فروپاشی ندارد.