به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، حجت الاسلام و المسلمین دکتر رحیم کارگر در ادامه سلسله نشستهای حکمرانی ولایی و اولویت های سیاستگذاری مقاومت بنیان، در اندیشه قائد شهید، رکن دوم نظریه «حکمرانی ولاییِ مقاومتمحور» در اندیشه امام خامنه ای (ره) «نهادینهسازی مقاومت در مساجد به عنوان هسته و شبکه پایداری اجتماعی» است که در آن دولت- ملت نقش توام دارند. آن شهید حکیم، مسجد را هسته مقاومت می دانست؛ مقاومت به انواعِ آن (مقاومت فرهنگی، مقاومت سیاسی و در جای خود مقاومت امنیتی و نظامی). همچنین مسجد را پایگاه بسیج فرهنگی و واکسینه کردن جوان در مقابل ویروسهای دشمن معنا میکرد. «مقاومت» در اندیشه امام خامنهای(ره) از یک گزاره سیاسی فراتر رفته و به یک «گفتمان تمدنی» تبدیل شده بود. این چارچوب تحت عنوان «الگوی مقاومت اسلامی» قرار دارد؛ الگویی که پاسخ به نظام سلطه و ترسیم مسیر حرکت نظام اسلامی در عرصه بینالملل است. در این نگاه، مقاومت یک «پروژه تمدنی» پیشرونده محسوب میشود و مساجد جایگاه ویژه ای در آن دارند.
در واقع در منظومه فکری امام خامنهای(ره)، مقاومت دارای «مختصات راهبردی-عملیاتی» مشخصی است و مسجد، نقطه تلاقی تمامی سطوح آن (فرهنگی، سیاسی، امنیتی و نظامی) را شکل میدهد. رکن سوم این نظریه چنین می شود: در حکمرانی ولاییِ مقاومتمحور، مسجد، واحد بنیادین نظام اجتماعی است. کارکرد اصلی آن، تولید سرمایه اجتماعیِ مقاوم، شبکهسازی محلهای برای پایداری در برابر تهدیدات نرم و سخت، و نهادینهسازی غیرت دینی و ملی در بستر عبادت جمعی است. هرگونه خروج مسجد از این مدار، برابر با فروپاشی حلقه اول پایداری اجتماعی و شکست ساختاری حکمرانی ولایی در مقابله با تهاجم دشمن است.
رهبر شهید در یکی از بیانات خود فرمود: «[یک نکته] در مورد مسجد عبارت است از هسته مقاومت. مقاومت وقتی گفته می شود، فوراً ذهن می رود به مقاومت نظامی و امنیّتی و امثال اینها. خب بله، آن هم قطعاً مقاومت است، امّا بالاتر از آن، مقاومت فرهنگی است. حصار فرهنگی، خاکریز فرهنگی در کشور اگر سست باشد، همهچیز از دست خواهد رفت. من به شما عرض بکنم: امروز بعد از ۳۷ سال، ۳۸ سال از پیروزی انقلاب، انگیزه دشمنان برای نفوذ در حصار فرهنگی از روز اوّل بیشتر است؛ نه اینکه کم نشده، قطعاً زیاد شده؛ روش ها را هم که شما میبینید: این شیوههای فضای مجازی و تبلیغات گوناگون و ماهواره و امثال اینها؛ [یعنی] انگیزهها بیشتر شده. آماج این حرکت هم درست همان چیزی است که مایه و هسته اصلی ایجاد نظام اسلامی شد؛ یعنی ایمان دینی، آماج این است». (بیانات در دیدار ائمه جماعات مساجد استان تهران ۱۳۹۵/۰۵/۳۱ )
بر این اساس مسجد نقطه ثقل هندسه مقاومت در جامعه اسلامی به شمار میرود. وقتی ایشان مسجد را «هسته مقاومت» معرفی میکنند، در حقیقت دارند پیوند ناگسستنی میان ساختار فیزیکی یک مکان مقدس و مفهوم راهبردی پایداری و استقامت و استواری در برابر دشمن را ترسیم میکنند. این نگاه، مقاومت را از یک ایده انتزاعی و دولتی خارج میکند و آن را در کوچه و محله و در متن زندگی روزمره مردم جاری میسازد. مسجد در این منظومه فکری، به مثابه یک سختافزار اجتماعی عمل میکند؛ جایی که جوان در برابر ویروسهای شبهه و تهاجم فرهنگی واکسینه میشود، خانواده در شبکه پشتیبانی محله قرار میگیرد، و بصیرت سیاسی از منبر و محفل آن به تمام نقاط جامعه سرریز میکند:
در این باره امام خامنه ای (ره) فرمود: «مسجد پایگاه بزرگ بسیج فرهنگی و حرکت فرهنگی است؛ شیوه کار را باید در مسجد آموخت که چهکار کنیم. اوّلاً به شما عرض بکنم حرفی که شما با مأمومین خودتان و مسجدیهای خودتان می زنید، از نطق تلویزیونی و مانند اینها بمراتب کارآمدتر و مؤثّرتر است؛ بارها این را عرض کردهایم که نگاهِ چشمدرچشم و جلسه نزدیک که نفَس گوینده به شنونده می خورَد، یکچیز دیگری است؛ این فقط هم در اجتماعات ما تجلّی دارد؛ البتّه در کلّ اسلام در نمازهای جمعه و امثال اینها این هست، لکن در بین شیعه، بُروزوظهور بیشتری دارد… چنانچه این سلسله عظیم، این تشکیلات عظیم خوب کار کند و در همهجا کار کند، تأثیراتش برهمه اینها فائق خواهد آمد و می توانید شما این جوان را، این مخاطب را به معنای واقعی کلمه مصونیّت ببخشید و می توانید او را در مقابل این میکروبها و این ویروسهایی که بهطور دائم دارد ، سرازیر می شود بهطرف این کشور و طرف این نظام واکسینه کنید. بنابراین [مسجد] هسته مقاومت است، منتها مقاومت بِاَنواعه؛ مقاومت فرهنگی، مقاومت سیاسی، و درجای خود هم مقاومت امنیّتی و نظامی؛ کمااینکه در مساجد [این گونه بوده]. … (بیانات امام خامنه ای 1395/02/01).
این رکن، مقاومت را از یک مفهوم ذهنی به یک ساختار فیزیکی و اجتماعی در محلهها پیوند میزند و مسجد را به عنوان «سختافزار مقاومت» در جامعه اسلامی معرفی میکند. از این منظر، هرگونه سیاستگذاری که مسجد را از مرکزیت مدیریت فرهنگی و اجتماعی جامعه خارج کند، پاره کردن حلقه اصلی زنجیره مقاومت است. چرا که دشمن دقیقاً میداند مسجدِ زنده و پویا، پایگاه بسیج مردمی، کانون روشنگری و قرارگاه جهادی است که در برابر انواع مقاومتِ فرهنگی، سیاسی، امنیتی و حتی نظامی ایستادگی میکند. به همین دلیل، تضعیف کارکردهای اجتماعی مسجد و تقلیل آن به یک مکان صرفاً برای اقامه نماز و دعا، یک پروژه هوشمندانه دشمن برای نرم کردن زیرساختهای پایداری جامعه است. مسجدی که فقط به عبادت فردی بپردازد و از مدیریت جهاد فرهنگی و سیاسی محله خود کنار کشیده باشد، عملاً مهمترین رکن حکمرانی ولاییِ مقاومتمحور را از دست داده است. بنابراین، هر سیاست مقاومتبنیان که میخواهد جامعه را در برابر طوفانهای سخت و نرم دشمن مصون کند، ناگزیر از بازگرداندن مسجد به مرکزیت تصمیمگیری، تربیت امامان جهادی، شبکهسازی محلهای و تجهیز مساجد به ابزارهای روز برای پاسخ به شبهات و نیازهای مردم است. در غیر این صورت، جامعه دچار خلأ ساختاریِ پایداری میشود که هیچ نهاد جایگزینی توان پر کردن آن را ندارد.
«مسجد پایگاه انواع و اقسام فعّالیّتهای اجتماعی است؛ یعنی وقتی ما مردم را گرد این محور جمع کردیم، از آنها چه می خواهیم. یکی از چیزهایی که می خواهیم این است که به فعّالیّتهای اجتماعی بپردازند. در جامعه اسلامی همه آحاد وظیفه دارند، مسئولیّت دارند، باید کار انجام بدهند؛ کار برای پیشرفت جامعه، کار برای امّت. بنابراین اینجا محلّ پمپاژ فکرها و پراکندن وظایف مختلف و کشاندن مردم به کارهای گوناگون است. مسجد برای انجام فعّالیّتهای اجتماعی و پایگاه فعّالیّتهای اجتماعی است» (بیانات امام خامنه ای ره در دیدار ائمه جماعات مساجد استان تهران ۱۳۹۵/۰۵/۳۱)