به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، کتاب «فلسفه تاریخ در آثار تقیالدین احمد بن علی مقریزی» اثر زهرا روحاللهی امیری در ۳۳۹ صفحه و توسط انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی روانه بازار نشر شد. این اثر با بهرهگیری از رویکردهای فلسفه انتقادی و فلسفه نظری تاریخ، به واکاوی مبانی فکری، روششناختی و معرفتی تاریخنگاری مقریزی، مورخ نامدار جهان اسلام، میپردازد.
مورخان اسلامی در طول قرون متمادی میراثی ارزشمند از آثار تاریخی بر جای گذاشتهاند که نقش مهمی در فهم و بازسازی وقایع گذشته دارد. در این میان، تقیالدین مقریزی بهدلیل گستردگی آثار، تنوع موضوعی و نوآوری در روشهای تحقیق تاریخی، جایگاهی ممتاز در تاریخنگاری اسلامی دارد. این کتاب با هدف شناسایی تأملات فلسفی و معرفتی مقریزی و بررسی روشهایی که وی در نگارش تاریخ به کار بسته، تدوین شده است.
نویسنده در این پژوهش، با تکیه بر چارچوب مفاهیم فلسفه انتقادی، به بررسی مبانی علم تاریخ در آثار مقریزی پرداخته و موضوعاتی همچون تعریف و جایگاه علم تاریخ، ابزارهای شناخت تاریخی، روشهای مورخ در دستیابی به حقیقت، نقش ارزشها و گزینش در تاریخ و شیوههای پژوهش تاریخی را مورد تحلیل قرار داده است.
همچنین در بخش فلسفه نظری تاریخ، مباحثی نظیر محرک تاریخ، غایت تحولات تاریخی و قانونمندی تغییرات تاریخی از منظر مقریزی بررسی شده و دیدگاههای این مورخ در مواجهه با تحولات اجتماعی و تاریخی تحلیل شده است.
یافتههای این پژوهش نشان میدهد که مورخان اسلامی، حتی در فقدان چارچوبهای علمی رایج امروز، با رویکردی علمی به تاریخنگاری میپرداختند و نسبت به علمیت تاریخ، سودمندی آن و تأملات معرفتی مرتبط با کشف حقیقت تاریخی توجه جدی داشتند. این اثر تلاشی است برای بازخوانی این میراث علمی و تبیین جایگاه مقریزی در فلسفه تاریخ اسلامی.