به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دکتر وحید شریفی، محقق رسمی این پژوهشکده و رئیس کتابخانه و مرکز اطلاعرسانی شیخ بهایی، در یادداشتی تحلیلی به واکاوی ابعاد پیچیده فضای مجازی و راهکارهای مواجهه با آسیبهای دسترسی آزاد به اینترنت پرداخت. وی در این یادداشت تأکید کرد که در عصر حاضر، چالشهای فضای مجازی فراتر از مسائل فنی بوده و به حوزههای امنیتی و راهبردی گره خورده است.
تقابل در میدان جنگ شناختی و رسانهای
دکتر شریفی با اشاره به تغییر ماهیت نبردها در دنیای معاصر اظهار داشت: «امروز جمهوری اسلامی ایران در قلب یک جنگ ترکیبی، شناختی و رسانهای تمامعیار قرار دارد. دشمن دیگر صرفاً با ادوات نظامی به میدان نمیآید؛ بلکه سنگر خود را به شبکههای اجتماعی منتقل کرده و با ابزارهایی نظیر شایعهسازی، عملیات روانی و تحریف سیستماتیک واقعیتها، مستقیماً افکار عمومی و باورهای مردم را نشانه گرفته است.»
عبور از انگاره «محدودسازی صرف» به سمت «مصونسازی آگاهانه»
این پژوهشگر حوزه رسانه با نقد نگاههای تکبعدی به مدیریت فضای مجازی، تصریح کرد: «برخی تصور میکنند تنها راه مقابله با تهدیدات این فضا، محدودسازی فیزیکی و انسداد دسترسیهاست؛ اما واقعیت این است که ماندگارترین و موثرترین راهکار، ارتقای سطح “سواد رسانهای” در بدنه جامعه است. سواد رسانهای به مثابه یک رژیم مصرف بهینه، به کاربر کمک میکند تا در برابر اخبار جعلی و روایتهای دستکاری شده، قدرت تشخیص پیدا کرده و هر محتوایی را پیش از بررسی اعتبار، نپذیرد.»
خانواده و نظام آموزشی؛ دو رکن پایداری ملی
رئیس کتابخانه و مرکز اطلاعرسانی شیخ بهایی، نقش نهادهای تربیتی را در این مسیر حیاتی دانست و افزود: «خانوادهها و نظام آموزشی، فرماندهان خط مقدم تقویت سواد رسانهای هستند. ما موظفیم نسلی را تربیت کنیم که مجهز به مهارت “تفکر انتقادی” باشد. کودکان، نوجوانان و حتی بزرگسالان باید بیاموزند که چگونه اهداف پشتپرده رسانهها را رمزگشایی کرده و مدیریت مصرف رسانهای خود را به دست بگیرند.»
امنیت روانی؛ ثمره آگاهی رسانهای
دکتر شریفی در بخش دیگری از این یادداشت به پیامدهای ناآگاهی رسانهای اشاره کرد و هشدار داد: «دشمن با بمباران اطلاعاتی و ایجاد دوقطبیهای کاذب، به دنبال تزریق ناامیدی و تضعیف انسجام ملی است. در چنین شرایطی، ناآگاهی رسانهای میتواند به سادگی امنیت روانی و ثبات اجتماعی را به مخاطره بیندازد. لذا آموزش عمومی برای درک عملیات رسانهای دشمن، یک ضرورت راهبردی و غیرقابل چشمپوشی است.»
چشمانداز آینده؛ نسلی مسئول و هوشمند
این محقق پژوهشکده اسلام تمدنی در پایان خاطرنشان کرد: «جامعهای که دانش رسانهای بالایی دارد، در برابر تکانههای جنگ روانی شکستناپذیر خواهد بود. آینده امنیت فرهنگی و اجتماعی کشور در گرو تربیت نسلی است که ضمن بهرهمندی حداکثری از فرصتهای بینظیر اینترنت و فضای مجازی، در برابر تهدیدها و جریانسازیهای معاندین، هوشمندانه، تحلیلگر و مسئولانه عمل کند.»