به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، حجت الاسلام و المسلمین دکتر رحیم در برابر جنگی که امروز با تمام پیچیدگی و چندلایگی خود از سوی آمریکا و اسرائیل علیه ایران اسلامی طراحی شده، هرگونه تکبعدی اندیشیدن و تک محوری عمل کردن، نتیجه زیاد مطلوبی در بر نخواهد داشت! دقت کنیم که دشمن دیگر تنها با تانک و بمب وارد نمیشود، بلکه همزمان با سلاح تحریم، جنگ شناختی، شایعهپراکنی، حملات سایبری، تضعیف باورهای دینی و ملی و بیثباتسازی اقتصادی و… میدان نبرد را به کل زیست مردم تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، «حماسه ترکیبی و مقاومت چند بعدی» ضرورت حیاتی برای بقای انقلاب و عزت ملی است که بر اساس آن، ایران انقلابی با مهندسی معکوس راهبرد دشمن، باید بصورت ترکیبی و منسجم دفاع و حتی پیشدستی کند.
در شرایط حاضر، نمیتوان فقط در یک جبهه فعال بود و بقیه جبههها را رها کرد. یک فرمانده در میدان، بدون پشتیبانی اقتصادی در پشت جبهه و بدون جهاد تبیین در فضای مجازی و بدون وحدت سیاسی در پایتخت و… به تنهایی کاری از پیش نمیبرد. بنابراین ضروری است که مردم، رزمندگان، مسئولان، بازاریان، طلاب و دانشجویان، کارگران، دیپلماتها و همه آحاد جامعه، بدانند هماکنون در میدان نبرد حضور دارند و باید هوشمندانه، هماهنگ و پیشدستانه عمل کنند. دشمن تعطیل نیست و لحظهای در تلاش برای نفوذ و ضربه زدن فرو نمیگذارد، پس ما نیز نمیتوانیم به جای داشتن آرایش جنگی ترکیبی و مقاومت فعال و چند بعدی ، در فکر روزمرگی یا واکنشهای دیرهنگام باشیم!
در اینجا حماسه ترکیبی و مقاومت چندبعدی، یک طرح عملیاتی آیندهنگر است که بر پایه سناریوهای محتمل دشمن، عدم قطعیتهای بحرانی، تصویر مطلوب، نظام هشدار زودهنگام و یادگیری مستمر بنا می شود. این حماسه ترکیبی و چند بعدی حاصل «مهندسی معکوس راهبردهای چند ضلعی دشمن» است. چنین مهندسی معکوسی، بدون ابزارها و نگاه آیندهپژوهانه ممکن نیست؛ بخصوص آنکه باید یکپارچه و متحد، حول محور رهبری واحد شکل بگیرد. دشمن دقیقاً به دنبال شکاف انداختن میان مردم و نظام، میان قوا، میان خیابان و دیپلماسی، و میان نسلهاست. وحدت حول رهبری انقلاب به معنای وجود یک نقطه مرکزی برای هماهنگی و انسجام است تا همه انرژیها در یک جهت و در قالب یک نقشه کلان هزینه شود. اگر هر بخشی جزیرهای عمل کند -مثلاً رسانه بدون هماهنگی با اقتصاد، یا دیپلماسی بدون توجه به میدان، یا نیروهای مسلح بدون پشتیبانی مردمی- دشمن از همین شکافها نفوذ کرده و بازی برد-برد خود را پیش میبرد.
نکته حیاتی این است که مقاومت ترکیبی را نباید منحصر در یک عرصه یا یک قشر دانست؛ مقاومت هوشمندانه یعنی اینکه در اتاق جنگ اقتصادی هم سنگر میزنیم، در فضای مجازی و مسجد هم جهاد تبیین میکنیم، در صحنه دیپلماسی هم ابتکار عمل داریم، در حوزه و دانشگاه هم گفتمان انقلابی را زنده نگه میداریم و در بازار هم اخلاق و همبستگی را جاری میسازیم. هر کسی در هر جایگاهی که هست، اگر بداند دشمن در آن نقطه به دنبال نفوذ است و با آگاهی و اراده در برابر آن بایستد، بخشی از این حماسه ترکیبی را رقم زده است.
به عبارت روشنتر، حماسه ترکیبی یعنی اینکه ما به جای واکنش پراکنده و تدافعی در برابر حملات چندلایه دشمن، یک سیستم دفاع-حمله یکپارچه، پیشرو و متحد حول محور ولایت را طراحی و اجرا کنیم؛ سیستمی که در آن امت و امام، میدان و مدیریت، اقتصاد و فرهنگ، سیاست و امنیت، همه در یک راستا و با یک ذائقه راهبردی حرکت کنند. این همان مهندسی معکوس راهبرد دشمن و بلکه فراتر رفتن از آن است. موفقیت در این جنگ نوین، جز با چنین رویکرد ترکیبی، منسجم و هوشمندانهای ممکن نخواهد شد.
در اینجا آیندهپژوهی راهبردی، به معنای توانایی بازخوانی و مهندسی معکوس سناریوهای محتمل دشمن در افقهای مختلف است. دشمنانی مانند آمریکا و اسرائیل، هرگز به شکل خطی و تکبعدی حمله نمیکنند؛ بلکه صدها سناریوی ترکیبی را در آزمایشگاههای راهبردی خود طراحی و بهروز میکنند. حماسه ترکیبی در پاسخ به همین آیندههای محتمل شکل میگیرد. یعنی ما با روشهای آیندهپژوهی (مانند سناریونویسی، تحلیل روندهای دشمن، و مدل سازی پویاییهای سیستم و…) نقاط ورود همزمان دشمن را پیشبینی میکنیم، سپس برای هر نقطه نفوذ، یک لایه دفاع-حمله متناسب طراحی میکنیم، و در نهایت همه این لایهها را با یک فرماندهی واحد هماهنگ میسازیم.
یکی از کلیدیترین مفاهیم در آیندهپژوهی راهبردی، «عدم قطعیتهای بحرانی» است. در جنگ ترکیبی، هیچکس نمیتواند با قطعیت بگوید فردا کدام جبهه دشمن شدیدتر حمله میکند. مقاومت ترکیبی راهحلی برای همین عدمقطعیتهاست: به جای تمرکز همه توان در یک نقطه (مثلاً فقط اقتصاد یا فقط نظامی)، یک سیستم چندلایه و دارای اضافهتضمین (تکرار کارکردهای حیاتی در
لایههای مختلف) میسازیم که در هر سناریویی که رخ دهد، حداقل چند لایه دفاعی فعال باشند. این دستاورد یک فرآیند آیندهپژوهی راهبردی است که چندین سناریوی محتمل و ممکن را بررسی کرده و برای هرکدام پاسخ مناسب و قدرتمندانه ای را طراحی می کند و به عبارت روشن تر تولید قدرت ترکیبی و چند ضلعی می کند.
و امام شهید چقدر کامل و دوراندیشانه در این زمینه فرموده اند: « وظیفهما این است که ما کشور را، هم نیرومند کنیم، هم مقاوم کنیم؛ قدرت کشور را بالا ببریم و آن را مقاومسازی کنیم. قدرت کشور چهجوری بالا می رود؟ اینها حرفهایی است که باید روی آن فکر کنیم و برنامهریزی کنیم؛ این برنامهریزی به عهده همه است؛ به عهده مسئولین هست، به عهده سیاستمداران هست، به عهده حوزههای علمیّه هست، به عهده دانشگاهها هست، به عهده عناصر فعّال فرهنگی هست، به عهده عناصر فعّال سیاسی هست؛ باید روی اینها برنامهریزی کنند. ما باید مقاومسازی کنیم و کشور را نیرومند کنیم.
چهجوری نیرومند کنیم؟ عناصر اقتدار برای کشور چه چیزهایی است؟ من چند موردش را می شمرم: یکی ایمان اسلامی است، ایمان دینی است. ایمان دینی جزو مهمترین عناصر مقاومت و تحرّک این کشور است؛ مال امروز هم نیست، از ۱۳۰ سال، ۱۴۰ سال پیش به اینطرف، هر حرکتی در این کشور انجام گرفته است که اثرگذار، جریانساز و مؤثّر بوده است، عنصر ایمان دینی حرف اوّل را در آن می زده است و…» ( بیانات امام خامنه ای ره در دیدار مردم قم ۱۳۹۵/۱۰/۱۹)