به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، نشست علمی «نوآوریهای تفسیری رهبر شهید در کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» با حضور جمعی از اساتید و پژوهشگران در 1 تیر 1405 در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد.
معاون پژوهشی دفتر تبلیغات اسلامی در ابتدای این نشست ضمن تسلیت ایام سوگواری سید و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و گرامیداشت یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی، به ویژه «رهبر شهید»، اظهار کرد: کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن حاصل ۲۸ جلسه سخنرانی معظمله در ماه مبارک رمضان سال ۱۳۵۳ در مشهد مقدس است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، متن کامل آن از روی نوارهای صوتی پیادهسازی و منتشر شد.
وی با اشاره به مقدمه این اثر افزود: دغدغه اصلی رهبر شهید در تدوین این مجموعه، ارائه اسلام به عنوان یک «مسلک اجتماعی» و «مکتب جامع زندگی» بوده است؛ مکتبی که علاوه بر پاسخگویی به نیازهای فردی، برای ساماندهی زندگی اجتماعی انسانها نیز دارای اصولی منسجم، هماهنگ و کارآمد باشد.
رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: رهبر شهید معتقد بود بسیاری از آثار موجود در حوزه معارف اسلامی، فاقد نگاه نظاممند و اجتماعی به اسلام هستند و همین مسئله موجب شده است که در مقایسه با مکاتب رقیب، ظرفیتهای تمدنی و اجتماعی اسلام کمتر شناخته شود.
وی یکی از مهمترین نوآوریهای این کتاب را «مرجعیت علمی قرآن کریم» در فهم دین دانست و گفت: در این اثر، قرآن کریم به عنوان منبع اصلی شناخت اسلام معرفی شده و روایات معتبر نیز در پرتو قرآن مورد استفاده قرار گرفتهاند.
خوانشهای متنوع از یک اثر راهبردی
استاد دانشگاه باقرالعلوم با اشاره به ظرفیتهای گسترده کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، اظهار داشت: این اثر را میتوان از منظرهای مختلفی مورد مطالعه قرار داد که هر یک ابعاد جدیدی از اندیشه اسلامی را آشکار میسازد.
وی «خوانش ایمانمحور و ولایتمحور» را نخستین رویکرد مطالعه این کتاب برشمرد و گفت: رهبر شهید با آغاز بحث از «ایمان»، انسان را موجودی پویا و دارای حرکت معرفی میکند که موتور محرک او ایمان آگاهانه، متعهدانه و عملآفرین است؛ ایمانی که در نهایت به ولایت الهی و شکلگیری جامعه مؤمنانه منتهی میشود.
استاد لکزایی همچنین «رویکرد حکمرانی» را از دیگر ویژگیهای ممتاز این اثر دانست و افزود: در این کتاب، مفاهیمی همچون ولایت، امانت، مسئولیت، رهبری و نقش مردم در قالب یک الگوی حکمرانی اسلامی تبیین شده و راهکارهایی برای حل مسائل پیچیده اجتماعی ارائه شده است.
رویکردهای دیگر مورد اشاره وی عبارتند از:
- نگاه راهبردی
- مسئلهمحوری
- دین شناسی نوین
- مفهوم شناسی دینی
- فهم سیستمی با تدبر در آیات و روایات
- امت محوری
- تطبیقی و مقایسهای با مکاتب غیر اسلامی
- کشف نظامهای سیاسی و دولت
- آسیب شناسی امت اسلامی
- مرجعیت علمی قرآن و روایات
- رویکرد تمدنی
- توجه به نقش مومنین
- جهت دهی به پژوهش و منبر
- فهم مکتب امنیتی
- نظریه قدرت
- آسیب شناسی دینداری و دین فهمی
- زبان سیاسی اسلام
- رویکرد انقلاب اسلامی
- نگاه میان رشتهای و چند رشتهای.
«طرح کلی»؛ کتاب مبنایی اندیشه انقلاب اسلامی
معاون پژوهشی دفتر تبلیغات اسلامی، با تأکید بر اینکه طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن صرفاً یک اثر تفسیری یا کلامی نیست، خاطرنشان کرد: این کتاب اثری چندرشتهای است که مباحث تفسیری، کلامی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، تربیتی، تمدنی، تاریخی، امنیتی و مدیریتی را در بر میگیرد.
وی افزود: بسیاری از مباحث و مواضع رهبر معظم انقلاب اسلامی در سالهای پس از پیروزی انقلاب، شرح و بسط همان مبانیای است که در این کتاب تبیین شده است؛ از این رو میتوان طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن را متن مبنا و منشور فکری اندیشه انقلاب اسلامی دانست.
استاد لکزایی در پایان تأکید کرد: بازخوانی عمیق و روشمند این کتاب، میتواند در عرصههای مختلف از جمله فهم دین، حکمرانی اسلامی، تمدنسازی نوین اسلامی، سیاستگذاری عمومی و حل مسائل جامعه اسلامی الهامبخش و راهگشا باشد.