به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، کارگاه تخصصی «نوآوری تفسیری سوره حمد» در چارچوب مدرسه «نوآوریهای تفسیری قائد شهید (قدس الله نفسه الزكيه)» روز دوشنبه اول تیرماه ۱۴۰۵ در تالار کوثر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد.
در این نشست علمی حجتالاسلام والمسلمین علی مدبر، مدیر گروه پژوهشی دائره المعارفهای قرآنی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن، به تبیین برجستگیهای تفسیر سوره حمد از نگاه آیتالله سیدعلی خامنهای پرداخت.
حجت الاسلام والمسلمین مدبر در ابتدا با اشاره به اینکه متن این تفسیر حاصل شش جلسه تفسیری رهبر معظم انقلاب برای دانشجویان در سالهای ۱۳۶۹ و ۱۳۷۰ بوده است، واژه «برجستگی» را برای توصیف ویژگیهای این تفسیر مناسبتر از «نوآوری» دانست. وی دغدغه اصلی رهبر شهید را «فراگیرسازی فهم قرآن در تمام سطوح جامعه برای بیداری از خواب غفلت در برابر طاغوتهای مدرن» عنوان کرد و تأکید کرد که تفسیر ایشان بر پایه رویکردی انطباقی و روشمند شکل گرفته است.
در ادامه این کارگاه دو برجستگی محتوایی این تفسیر تشریح شد: نخست «تطبیق پیوسته آیات بر مسائل جاری کشور و جهان»، از جمله تحلیل طاغوتهای زمانه در پرتو آیه «ایاک نعبد»، و دوم «گسترش ژرفای معنایی مفاهیم»، مانند تعمیم عبادت از مناسک فردی به تمامی ساحات زندگی.
بخش دیگری از ارائه به تبیین التزام این تفسیر به دستگاه روششناختی پنجوجهی اختصاص یافت. استاد مدبر ارکان این روش را شامل ابتنا بر مبانی پذیرفتهشدهای چون وحیانی بودن الفاظ قرآن، بهرهگیری همزمان از منابعی چون قرآن، سنت، عقل تجریدی و تجربی، کاربست منهج اجتهادی جامع، رعایت قواعد تفسیری و تسلط بر ابزارهای تفسیری برشمرد.
وی با اشاره به تصریح رهبر انقلاب بر پرهیز از ورود به دقایق اختلافی و ترجیح اقوال، این تفسیر را الگویی موفق از «تفسیر اجتهادی روزآمد و درعینحال وفادار به سنت» خواند و مسیر صحیح برای غیرمتخصصان را تقلید آگاهانه از مفسران جامعالشرایط دانست.
این کارگاه با پرسش و پاسخ حاضران درباره تمایز تفسیر به رأی و تدبر روشمند به پایان رسید.