به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دکتر محمد باغستانی، مدیرگروه و عضو هیأت علمی گروه هنر و تمدن اسلامی پژوهشکده اسلام تمدنی، در بخش پنجم گفتوگوی خود با موضوع «جلوههای دینستیزی در فرهنگ رسمی ایران در عصر پهلوی(۱۳۴۰ تا ۱۳۴۲)»، به دیدگاهها و اعتراضهای هنرمندان نسبت به وضعیت هنر و سینمای آن دوره پرداخت.
وی با بیان اینکه چهارمین گروه معترض به اوضاع فرهنگی دهه ۴۰، برخی هنرمندان و فعالان عرصه هنر بودند، گفت: در میان اسناد مطبوعاتی این دوره، نقدهایی جدی نسبت به آنچه «ابتذال در سینما و انحراف هنر» خوانده شده، به چشم میخورد.
انتقاد از ساخت فیلمهای «تقلیدی و بیمحتوا»
دکتر باغستانی با اشاره به شماره ۳۶ مجله «فردوسی» در سال ۱۳۴۰ اظهار کرد: در این شماره، دکتر هوشنگ کاووسی گزارشی مفصل درباره ساخت فیلمی با عنوان «فریاد نیمهشب» به کارگردانی ساموئل خاچیکیان منتشر کرده است.
به گفته وی، در این مقاله روند تولید فیلم به عنوان نمونهای از یک اثر تقلیدی و فاقد اصالت هنری معرفی شده و نویسنده هدف اصلی آن را تحریک حس کنجکاوی مخاطبان سادهدل از طریق نمایش روابط جنجالی یکی از بازیگران زن دانسته است.
دکتر باغستانی افزود: در این نقد، ارزش هنری فیلم با تعبیری تند مورد ارزیابی قرار گرفته و بهگونهای توصیف شده که نشاندهنده نارضایتی جدی منتقد از روند تولید چنین آثاری در سینمای آن دوره است.
انتقاد از عملکرد مطبوعات هنری
این پژوهشگر حوزه فرهنگ و تمدن اسلامی در ادامه به شماره ۱۱۵ مجله «فردوسی» در سال ۱۳۴۲ اشاره کرد و گفت: در این شماره، مصطفی اسکویی، کارگردان سینما، در یادداشتی نسبت به وضعیت تئاتر و سینما و نحوه بازتاب آن در مطبوعات انتقاد کرده است.
به گفته دکتر باغستانی، اسکویی با اشاره به افزایش صفحات مربوط به سینما و تئاتر در روزنامهها و مجلات، تأکید کرده است که این مطالب غالباً بازتابدهنده رویدادهای اصیل هنری نبوده و از نگاه او، فاقد هدف روشن، جلوههای مترقی و صداقت هنری بودهاند.
وی افزود: در این تحلیل، مطبوعات هنری متهم شدهاند که به جای ارتقای سطح اندیشه عمومی و معرفی آثار ارزشمند، افکار مخاطبان را به مسیری نادرست هدایت کردهاند. دکتر باغستانی در پایان تأکید کرد: مرور این اسناد نشان میدهد که حتی در میان هنرمندان و فعالان عرصه سینما نیز نوعی اعتراض به وضعیت تولیدات هنری و رویکرد رسانهها وجود داشته است. این انتقادها در کنار دیدگاههای دانشگاهیان و فرهنگیان، تصویری از فضای انتقادی گسترده نسبت به سیاستها و روندهای فرهنگی رسمی در سالهای آغازین دهه ۴۰ ارائه میدهد.