گروه فلسفه
الف) كلان پروژه ها
1. كلان پروژه «فلسفه تحليلى و علم اصول»:
به نظر مى رسد نكات زير اهميت و ضرورت كلان پروژه مذكور را ايضاح كند.
نكته اول اين كه تعامل فكرى ميان سنت ها و حوزه هاى فكرى مختلف و سنجش و مقايسه آن ها بسيار سودمند است، به ويژه از اين جهت كه مى توان در فرايند تعامل و تضارب آرا به نتايج نوين در جهت شناخت ضعف ها و توانايى هاى سنت هاى فكرى اصيل دست يافت.
نكته دوم آن كه بى ترديد علم اصول فقه جزو غنى ترين ميراثِ حوزه هاى علميه شيعه است. بخش مهمى از اين علم مربوط به تهيه و تنظيم قواعد عام زبانى استنباط حكم شرعى از دليل لفظى است. اين بخش كه بسيار غنى و در عين حال ناشناخته است تاكنون به صورت مكتوب و مناسب عرضه نشده است.
نكته ديگر اين كه در سنت فلسفى مغرب زمين صد سال است كه فيلسوفان در باب زبان و ربط و نسبت آن با واقعيت و ذهن كارهايى انجام داده و به نتايجى نيز دست يافته اند و اين دستاوردها امروزه مورد توجه اكثر رشته هاى علوم انسانى است.
نكته چهارم آن كه سنجش و مقايسه اين دو حوزه مهمّ فكرى از منظر فلسفى مى تواند به تعامل اين دو حوزه و بهره گيرى علم اصول از حوزه هاى معرفتى ناظر به زبان منتهى شده و به بالندگى و توانمندسازى آن جهت توليد علم و نظريه پردازى بينجامد.
براى تحقق چنين هدفى، كلان پروژه «فلسفه تحليلى و علم اصول» طراحى و به مرحله اجرا در آمده است كه به برخى از مراحل آن اشاره مى شود:
- تشكيل حلقه پژوهشى در اين موضوع كلان
- تهيه مجموعه مقالات تأليفى و ترجمه اى در دو سطح: الف( معرفىِ چشم اندازها، كليات و قلمرو مباحث زبانى در علم اصول و فلسفه تحليلى. ب( ورود به مباحث مهم فلسفى كه در اين دو حوزه طرح شده اند از قبيل مسئله معنا، دلالت، قصد، وضع، افعال گفتارى و... .
- ترجمه كتاب هاى اصلى و تأثيرگذارِ فلسفه تحليلى جهت انتقال درست و صحيح انديشه و بومى سازى آن.
- تأليف كتاب در قالب پروژه هاى تحقيقى در باب موضوعات مختلف فلسفى مربوط به حوزه زبان به صورت سنجش و مقايسه.
- تهيه و برگزارى نشست هاى علمى و ميزگرد با محوريت فلسفه تحليلى و علم اصول.
- طرح پرسش و اقتراح از صاحب نظران جهت استفاده از آرا و انظار گوناگون.
- تشكيل حلقه اى علمى - پژوهشى و مباحثات دوره اى ميان محققان.
* طرح هاى فعال ذيل اين كلان پروژه:
1. افعال گفتارى در فلسفه تحليلى و علم اصول، محمدعلى عبداللهى
2. مجموعه مقالات فلسفه تحليلى (ترجمه)، گروه مترجمان
3. مجموعه مقالات فلسفه تحليلى (تأليف)، گروه محققان
4. گفت وگوهاى فلسفه تحليلى و علم اصول
2.كلان پروژه «فلسفه نفس»:
ماهيت نفس و شناخت آن به دليل نتايج مهمى كه بر آن بار مى شود همواره مورد توجه فيلسوفان بوده است. اما در سال هاى اخير ذهن [mind] و فرايندهاى ذهنى و ماهيت آن توجه بسيار زيادى در ميان فيلسوفان مغرب زمين به خود جلب كرده است، تا آن جا كه قرن بيست و يكم را قرن فلسفه ذهن ناميده اند و تلاش مى شود مسايل فلسفى مهمى با توجه مجدد به مسئله نفس )ذهن( حل شود.
بدين لحاظ، طرح كلان پروژه «فلسفه نفس» تهيه و برخى از كارهاى علمى - پژوهشى كه در درون اين كلان پروژه پيش بينى شده عبارتند از:
الف) كتاب شناسى توصيفى علم النفس اسلامى
ب) فرهنگ اصطلاحات علم النفس اسلامى و فلسفه نفس معاصر غربى.
ج) تاريخ علم النفس اسلامى
د) درآمدى بر علم النفس اسلامى
ه) علم النفس اسلامى حكماى مسلمان
و) توجه به بعضى از آثار اصلى و مهم فلسفه نفس جديد
* طرح هاى فعال ذيل اين كلان پروژه:
1. درآمدى بر فلسفه ذهن، كيث مسلين، ترجمه مهدى ذاكرى
2. درآمدى به فلسفه عمل، مهدى ذاكرى
3. مأخذشناسى فلسفه نفس، محمد ملكى
4. مجموعه مقالات رابطه نفس و بدن (ترجمه)، گروه مترجمان
5. مجموعه مقالات رابطه نفس و بدن (تأليف)، گروه محققان
3. كلان پروژه «توانايى هاى فلسفه اسلامى و ربط و نسبت آن با حيات سياسى اجتماعى»:
اين طرح به دنبال تأكيد مقام معظم رهبرى دام ظله العالى در جمع بعضى از فرهيختگان مبنى بر تبيين و تعيين ربط و نسبت فلسفه اسلامى با حيات اجتماعى - سياسى، در پژوهشكده شكل گرفت و طرح تفصيلى آن تهيه و مراحل اجراى آن مشخص گرديد. طرح مذكور بر آن است تا نشان دهد كه توانايى ها و كاستى هاى فلسفه اسلامى به ويژه در ربط و نسبت آن با حيات بشرى چيست. براى رسيدن به اين مقصود در مرحله نخست بايد ديد ماهيت و حقيقت فلسفه اسلامى چيست و از واژه «فلسفه اسلامى» چه چيزى اراده مى شود.
براى تحقق هدف مذكور و پيش برد موضوع، كارهاى متعددى به شرح زير در نظر گرفته شده است:
- اجراى طرح هاى پژوهشى با موضوع «چيستى فلسفه اسلامى» و موضوعات مربوط به آن.
- اجراى طرح هاى پژوهشى با موضوع «توانايى هاى فلسفه اسلامى و ربط و نسبت آن با حيات اجتماعى - سياسى».
- تأليف و ترجمه مجموعه مقالات.
- برگزارى نشست هاى علمى.
- گفت وگوهاى علمى.
* طرح هاى فعال ذيل اين كلان پروژه:
1. چيستى فلسفه اسلامى، يارعلى كردفيروزجايى
2. گفت وگوهاى چيستى فلسفه اسلامى، [آماده نشر]
3. بازسازى فلسفه هنر ابن سينا، هادى ربيعى
4. مجموعه مقالات چيستى فلسفه اسلامى (تأليف)، گروه محققان
5. نقد و بازسازى فلسفه اسلامى، دكتر يحيى يثربى
6. تأثير طبيعيات بر فلسفه اولى، سعيد انوارى
7. مفهوم تعمق، خداشناسى اسلامى، دكتر رضا برنجكار

ب) تك نگارى ها (تأليف و ترجمه)
1. اُمانيسم، محمدهادى طلعتى
2. نامه اى در باب امانيسم، مارتين هايدگر، ترجمه و مقدمه ابراهيم على پور
3. قلمروهاى هستى، محمدامين احمدى
4. شكاكيت و تعريف شناخت، گيلبرت هارمان، ترجمه و مقدمه محمدهادى شهاب

ج) نشست ها و گفت وگوها
1. چيستى فلسفه اسلامى: غلامرضا فياضى(2 جلسه) 1383 - حسين غفارى (2 جلسه) 1383 - مصطفى ملكيان(2 جلسه) 1383 - غلامرضا اعوانى 1383- مهدى ميرباقرى 1383- سيدجعفر سيدان 1383- غلامحسين ابراهيمى دينانى 1383 و آية الله جوادى آملى 1383 ، نقد منطق صورى: دكتر يحيى يثربى 1385 ، نقد عليت در فلسفه اسلامى: دكتر يحيى يثربى (دو جلسه) 1385 ، توانايى هاى فلسفه اسلامى: دكتر محمد لگنهاوزن 1385 و دكتر غلامرضا اعوانى 1385 ، نقد تعريف فلسفه: دكتر يحيى يثربى 1385.
2. فلسفه تحليلى و علم اصول: مصطفى ملكيان (2جلسه) 1381 ، صادق لاريجانى 1381 ، صادق لاريجانى 1384، على عابدى شاهرودى 1384، سيد احمد مددى 1384 و فلسفه تحليلى، نظريه معنا: حميد وحيد دستجردى (4 جلسه) 1383.
گروه فلسفه در برنامه هاى بعدى خود نيز نشست ها و گفتگوهايى را از جمله در باب «توانايى هاى فلسفه اسلامى و ربط و نسبت آن با حيات اجتماعى» و «فلسفه تحليلى و علم اصول»، مد نظر قرار داده است.

د) آثار منتشرشده
1. مأخذشناسى فلسفه غرب، حسينعلى رحمتى،1385
2. تأثير گناه بر معرفت آدمى از ديدگاه آگوستين، زهرا پورسينا،1385
3. افعال گفتارى، جان آر. سرل، ترجمه و مقدمه محمدعلى عبداللهى،1385
4. عقل و دل، ويليام وين رايت ، ترجمه محمدهادى شهاب،1385
5. آموزه هاى عرفانى از منظر امام على7، محمدامين صادقى ارزگانى،1384
6. انسان كامل از ديدگاه امام خمينى و عارفان مسلمان، محمدامين صادقى ارزگانى،1383
7. ذهن، مغز و علم، جان آر. سرل، ترجمه و تحشيه امير ديوانى،1382
8. عقل و تجربه از نظر اسپينوزا، جى. ايچ. آر. پاركينسن، ترجمه محمدعلى عبداللهى،1381
9. مكاتبات لايب نيتس و كلارك، ايچ. جى. الكساندر، ترجمه على ارشد رياحى،1381
10. مغالطات، على اصغر خندان،1380
11. مابعدالطبيعه، ريچارد تيلور، ترجمه و تحشيه محمدجواد رضايى،1379
12. سرشت كليت و ضرورت، پژوهشى در فلسفه منطق، عسكرى سليمانى اميرى،1378
13. ادراك حسى از ديدگاه ابن سينا، محمدتقى فعالى،1376

گروه كلام
الف) كلان پروژه ها
1. كلان پروژه «انديشه نامه متكلمان شيعه»:
بررسى مسائل جديد كلامى و پاسخ به سؤالات انسان امروز نمى تواند بدون آشنايى دقيق با مبانى و اصول كلامى و بدون توجه به ميراث كلامى گذشته صورت گيرد. پيش برد فكر و انديشه بايد بر اساس ميراث گذشته صورت پذيرد تا از اصول دينى و عقيدتى خويش دور نيفتد و سر از انحراف فكرى و عقيدتى درنياورد. بدين منظور، گروه كلام طرح كلان «انديشه نامه متكلمان شيعه» را به عنوان اولين گام براى شناخت تاريخ جامع كلام شيعه در دست انجام دارد. در اين طرح تك نگارى هايى در مورد آراى كلامى هر يك از متكلمان برجسته شيعه در دوره هاى مختلف حيات كلامى شيعه صورت مى پذيرد.
* طرح هاى فعال ذيل اين كلان پروژه:
1. انديشه نامه كلامى هشام بن حكم، عليرضا اسعدى
2. انديشه نامه كلامى فيض كاشانى، احداله قلى زاده
3. انديشه نامه كلامى خواجه نصير طوسى، حسن طارمى
4. انديشه نامه كلامى سيد مرتضى، عليرضا اسعدى
5 . انديشه نامه كلامى شيخ طوسى، محمد صفر جبرئيلى
6 . انديشه نامه كلامى ابن ميثم بحرانى، على اله بداشتى
  برخى ديگر از متكلمينى كه تدوين انديشه نامه كلامى آن ها در دستور كار است، عبارتند از:علامه حلى، محقق حلى، نوبختيان، شريف رضى، شهيد اول، شهيد ثانى، فخر المحقيقن، فاضل مقداد، محقق كركى، قاضى سعيد قمى، ابوصلاح حلبى، ابن شهر آشوب، قطب الدين راوندى، ابوالفتوح رازى، ابوالفتح كراجكى، ميرزاى قمى، كاشف الغطاء، دشتكى، سبزوارى، علامه بلاغى و... .
2. كلان پروژه «دين و عقل»:
تبيين رابطه ميان عقل و دين همواره از اساسى ترين دغدغه هاى فيلسوفان و متكلمان بوده و امروزه نيز بحث در اين باره از مهم ترين مباحث در فلسفه دين به شمار مى آيد. مباحث مطرح در اين قلمرو هم به لحاظ نظرى بسيار مهم اند و هم به لحاظ عملى تاثير بسزائى در جامعه دينى دارند. گروه كلام با هدف تحكيم مبانى دينى در حوزه نظرى و تقويت شعائر دينى در حوزه عملى طرح كلان عقل و دين را در دست اجرا دارد. در اين طرح كلان، متكلمان و فيلسوفانى از دو حوزه فكرى اسلام و مسيحيت برگزيده شده و با مقايسه آراى آن ها با يك ديگر تلاش مى شود ديدگاه هاى متفكران مسلمان در اين باب تبيين گردد.
* طرح هاى فعال ذيل اين كلان پروژه:
1. بى نيازى اعتقاد به خدا از اقامه استدلال، بررسى موردى معرفت شناسى اصلاح شده و نظريه تفكيك، محمدحسن نوروزى
2. عقل و نص در انديشه ظاهرى ابن حزم، رويكردى انتقادى، وحيد صفرى
3. معرفت شناسى تجربه دينى از ديدگاه شيخ اشراق و آلستون، محمدعلى مبينى
4. نسبت عقل و دين در انديشه ابن رشد، نادر شكراللهى
5. بازگشت به مبناگرايى سنتى، فومرتن، بونجور و...، ترجمه و مقدمه رضا صادقى [آماده نشر]

ب) تك نگارى ها (تأليف و ترجمه)
1. بررسى توان مندى هاى كلام شيعى در تنظيم، تبيين و دفاع از آموزه هاى دينى با تأكيد بر آراى خواجه نصير طوسى، محمد امين احمدى
2. حقيقت و عرفان، عطا انزلى
3. برهان صديقين در فلسفه اسلامى، سعيده سادات نبوى
4. سنجش عقلانى نظام هاى اعتقادى تشيع و سلف گرايى، سيدصادق سيدحسينى
5. فلسفه دين، استوارت براون، ترجمه عليرضا اسعدى
6. اسلام و مسيحيت، ويليام مونتگمرى وات، ترجمه خليل قنبرى (همراه با تحشيه هايى از سوى پژوهشكده) [آماده نشر]
7. علم و دين، جمعى از نويسندگان، ترجمه گروهى از مترجمان
8. خداباورى و الحاد، جى. جى. سى. اسمارت و جى. جى. هالدن، ترجمه محمدعلى عبداللهى
9. الحاد و از خودبيگانگى، پاتريك مسترسون، ترجمه سيدابراهيم موسوى
10. گفتگوهاى چيستى انسان معاصر و نيازهاى اساسى آن، گروهى از محققان

ج) نشست ها و گفت وگوها
«چيستى و نيازهاى انسان معاصر»: امروزه بحث درباره توانايى دين در برآوردن نيازهاى اساسى انسان از مباحث مهم و سرنوشت ساز به شمار مى آيد و به ويژه اين سؤال كه آيا دين اسلام قادر به رفع نيازهاى اساسى بشر در عصر كنونى است يا نه، به مسئله اى جدى در جامعه ما تبديل گرديده است. گروه كلام براى پاسخ به اين پرسش، در اولين گام به برگزارى سلسله نشست هاى علمى در باب «چيستى و نيازهاى انسان معاصر» اقدام نمود كه حاصل اين نشست ها در مجموعه اى منتشر خواهد شد. سخنرانان اين نشست ها عبارتند از:
محمد لگنهاوسن (2جلسه) 1382، مصطفى ملكيان (2 جلسه) 1382، بابك عاليخانى 1382، غلامرضا اعوانى 1382، پرفسور ساشادينا 1384.

د) آثار منتشره
1. دوازده جانشين، پژوهشى در باب احاديث خلفاء اثنى عشر، غلامحسين زينلى،1386
2. برهان وجودى، جاناتان بارنز، ترجمه احمد ديانى،1386
3. عقلانيت و دين، راجر تريگ، ترجمه حسن قنبرى،1385
4. انتظار بشر از دين، محمدامين احمدى،1384
5. ايمان گروى، رضا اكبرى،1384
6. مبانى فلسفه دين، ديويد اى. پيلين، گروهى از مترجمان، ويراسته سيد محمود موسوى،1383
7. الاهيات اگزيستانسياليستى، جان مك كوارى، ترجمه مهدى دشت بزرگى،1382
8. جاودانگى، رضا اكبرى،1382
9. نامه اى كه نانوشته ماند، تحليلى درباره حديث «دوات و قلم»، غلامحسين زينلى،1381
10. تجربه دينى و گوهر دين، عليرضا قائمى نيا،1381
11. گفتگوى مذاهب )عدالت صحابه(، محمد حسن زمانى،1381
12. اراده خدا از ديدگاه فيلسوفان، متكلمان و محدثان، على اله بداشتى،1381
13. نقد برهان ناپذيرى وجود خدا، عسكرى سليمانى اميرى،1380
14. صراط مستقيم، نقدى بر قرائت دكتر سروش از پلوراليسم دينى، عباس نيكزاد،1380
15. تنزيه الانبياء والائمة، للشريف المرتضى علم الهدى، تحقيق: فارس حسون كريم،1380
16. حقيقت دينى در عصر ما، ويليام مونتگمرى وات، ترجمه ابوالفضل محمودى،1379
17. تناقض نما يا غيب نمون، نگرشى نو به معجزه، محمدامين احمدى،1378
18. مبانى فلسفه مسيحيت، اتين ژيلسون، ترجمه محمد محمدرضايى و سيد محمود موسوى،1376
19. دين و چشم اندازهاى نو، پيتر آلستون، ميلتون يينگر و محمد لگنهاوزن، ترجمه غلامحسين توكلى،1376
20. زبان دين، امير عباس على زمانى،1375

گروه فلسفه اخلاق
الف) كلان پروژه ها
كلان پروژه «نظريه هاى اخلاقى» (اخلاق هنجارى) :
اخلاق هنجارى (normative ethics) يكى از دو شاخه عمده و مهم فلسفه اخلاق است كه در پى شناخت ملاك هاى اخلاقى بودن گزاره هاى اخلاقى است. نظريه هاى مختلفى در اين زمينه ارائه شده است كه چهار تا از مهم ترين آنها عبارتند از: وظيفه گروى (deontologism) غايت گروى (teleologism) اخلاق ناظر به فضيلت (virtue ethics) و اخلاق ناظر به حق (right ethics) . در قدم اول، پژوهشكده تلاش مى كند دو تا از اين نظريه ها را تحليل، نقد و بررسى نمايد:1. وظيفه گروى اخلاقى و 2 . اخلاق ناظر به فضيلت.
* طرح هاى فعال ذيل اين كلان پروژه:
1. اخلاق فضيلت از نظر ارسطو و ابن مسكويه، على اكبر عليزاده
2. اخلاق فضيلت بر اساس روايت مايكل اسلوت، مصطفى آزاديان
3. وظيفه گروى از ديدگاه كانت، رايس و پرايس، حسين اترك
4. بررسى و نقد اصل تأثير مضاعف، سيد محمد حسينى سوركى

ب) تك نگارى ها
1. نظريه سعادت در انديشه ارسطو و حكماى اسلامى، محسن جوادى
2. سقط جنين از ديدگاه اخلاقى، ترجمه و تحشيه عليرضا آل بويه
3. سه تقرير رقيب در پژوهش اخلاقى، السدير مك اينتاير، ترجمه حميد شهريارى
4. رابطه دين و اخلاق از ديدگاه متفكران اسلامى، على اكبر عليزاده
5. نسبيت اخلاقى، ديويد وانگ، ترجمه و تحشيه عليرضا آل بويه و محمود فتحعلى
6. عناصر فلسفه اخلاق، جيمز راشلز، ترجمه محمود فتحعلى و عليرضا آل بويه ]آماده نشر[
7. اخلاق مسيحى، رالف مك اينرنى، ترجمه محمد سورى و اسماعيل عليخانى ]آماده نشر[
8. اخلاق عملى، پيتر سينگر، ترجمه و تحشيه عليرضا آل بويه

ج) نشست ها
بررسى و نقد كتاب «مسئله بايد و هست، بحثى در رابطه با ارزش و واقع»، مصطفى ملكيان،1380.

د) آثار منتشره
1. مبانى اخلاق، جى. اى. مور، ترجمه على عسگرى و غلامحسين توكلى،1385
2. مسائل اخلاقى، مايكل پايمر، ترجمه عليرضا آل بويه،1385
3. نظريه اخلاقى كانت، بروس اونى، عليرضا آل بويه،1381
4. فلسفه اخلاق در قرن بيستم، مرى وارنوك، ترجمه و تحشيه ابوالقاسم فنايى،1380
5. مسأله بايد و هست، بحثى در رابطه با ارزش و واقع، محسن جوادى،1375