به همت پژوهشکده فقه و حقوق انجام شد: سمینار مقاله «تأثیر شرایط اجتماعی بر اجتهاد» در این تحقیق که به عنوان مقدمه‌ای بر«مجموعه گفتگوهای تأثیر شرایط اجتماعی بر اجتهاد» به رشته تحریر درآمده، سعی شده به این پرسش اصلی پاسخ داده شود: شرایط اجتماعی چه تأثیری بر اجتهاد دارد؟ در راستای پاسخ به این پرسش، و با لحاظ مضامین اصلی و مطالبی که در گفتگوها از سوی مصاحبه‌شوندگان محترم بیان شده، این پرسش‌ها به عنوان سوالات فرعی در این باره مورد توجه قرار گرفته است. به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ایسکا (پژوهشگاه علوم و فرهنگ  اسلامی) به همت گروه فلسفه فقه و حقوق سمینار پروژه «تأثیر شرایط اجتماعی بر اجتهاد» در روز دوشنبه 14 بهمن ماه 1398 در اتاق جلسات پژوهشکده فقه و حقوق با حضور اعضای شورای علمی گروه فلسفه فقه و حقوق اعضای هیأت علمی پژوهشکده و نماینده حوزه ریاست پژوهشگاه و نماینده معاونت پژوهش پژوهشگاه برگزار گردید.
در این جلسه حجت الاسلام و المسلمین عبدالله جوان مجری پروژه در ارائه بحث خود بیان داشت:
در این تحقیق که به عنوان مقدمه‌ای بر«مجموعه گفتگوهای تأثیر شرایط اجتماعی بر اجتهاد» به رشته تحریر درآمده، سعی شده به این پرسش اصلی پاسخ داده شود: شرایط اجتماعی چه تأثیری بر اجتهاد دارد؟ در راستای پاسخ به این پرسش، و با لحاظ مضامین اصلی و مطالبی که در گفتگوها از سوی مصاحبه‌شوندگان محترم بیان شده، این پرسش‌ها به عنوان سوالات فرعی در این باره مورد توجه قرار گرفته است:

1)    انواع اصلی متصوّر برای تأثیر شرایط اجتماعی  بر علم -به صورت کلی- کدام‌اند؟
2)    شرایط اجتماعی از چه راه‌هایی اجتهاد در فقه و سایر امور دینی را تحت تأثیر قرار می‌دهند؟
3)    تأثیر شرایط اجتماعی بر علم فقه چه ابعاد و خصوصیاتی دارد؟
نویسنده تحقیق در ادامه بیان داشت: با توجه به پرسش‌های پیش‌گفته و بعد از بیان کلیات، مباحث در سه بخش سامان یافته است. ابتدا گونه‌های کلی متصوّر برای تأثیرگذاری شرایط اجتماعی بر علوم به صورت عام بررسی شده است. سپس علم فقه به صورت خاص مورد توجه قرار گرفته و تأثیرپذیری یا عدم تأثیرپذیری گزاره‌های فقهی و کلیت علم فقه از شرایط اجتماعی با توجه به ارکان اصلی این علم مانند هدف، منابع و روش، و مؤلفه‌های اصلی مسائل و احکام فقهی یعنی موضوع و محمول گزاره‌ها، و نیز به حسب انواع خاص حکم مانند احکام حکومتی بررسی شده است، و به جهت تتمیم مطالب، به تأثیر شرایط اجتماعی در سایر گزاره‌های دینی نیز اشاره شده است.
در بخش آخر نیز ابعاد و خصوصیات تأثیر شرایط اجتماعی بر علم فقه بررسی شده و اموری مانند میزان تأثیر، ضروری یا ممکن بودن، آگاهانه یا ناآگاهانه بودن، ضابطه‌مند یا غیرمنضبط بودن و مثبت یا منفی بودن تأثیرات مفروض، مورد بحث قرار گرفته است.
در ادامه حجت الاسلام و المسلمین آصف آگاه عضو هیأت علمی گروه فلسفه فقه و حقوق سؤالات زیر را مطرح کرد:
1-    عنوان طرح تأثیر شرایط اجتماعی بر اجتهاد یک عنوان خاص است اما در سرفصل‌ها هم تأثیر در علم، هم تأثیر در اجتهاد و نیزتأثیردر فقه بیان شده است لذا عنوان خاص است اما سرفصل‌ها عام است گویا عنوان باید تغییر کند.
2-    تأثیر شرایط اجتماعی بر علم به پنج نوع ارتقا یا به سه نوع کاهش یابد. در بخش سوم لفظ «سایر امور دینی» مبهم است. 
3-    چرا از بین این موارد فقط در منبع از نفس الأمر و نفس عالم و هویت اجتماعی بحث شده است. 
در ادامه حجت الاسلام و المسلمین محمد علی خادمی کوشا مدیر گروه دانش‌های وابسته به فقه نکاتی را بیان کرد از جمله:
1. آن چیزی که من در این طرح دیدم بیشتر نگاه به فقه کرده تا به اجتهاد که ناظر به روش است.
2. مطلب دیگر اینکه سؤال اصلی بیشتر بر چیستی تأثیر تأکید شده است نه چگونگی تأثیر.
3. برخی سؤالات فرعی تاحدودی خارج از دامنه سؤال اصلی است. در سؤالات فرعی راه‌های تأثیر در فقه و ابعاد تأثیر را گفته اما نتیجه تأثیر بیان نشده است؟ 
4. ابهام دیگر اینکه تأثیر نفس عالم بر هویت اجتماعی را ذیل منابع ذکر کردید.
5. چرا باید توهم شود که شرایط اجتماعی می‌تواند اثر بگذارد؛ بلکه باید اول تبیین بشود که زمینه‌ای هست بعد بگوییم که می‌تواند اثر بگذارد. چون منابع فقه، یک بحث حساسی است. 
سپس حجت الاسلام و المسلمین حسنعلی علی‌اکبریان مدیر گروه فلسفه فقه و حقوق بیان نمود:
به نظر می‌آید محتوای این مقاله هم مربوط به اجتهاد است و هم مربوط به علم فقه و ما عنوان این مقاله را تغییر می‌دهیم و نکته دیگر اینکه در قسمت‌های مقدماتی این مسئله اضافه شود که برخی از تأثیرات مربوط به مقام «هست و گزارش» است و برخی مربوط به مقام «باید و نباید و توصیه» و در سرفصل ها هر کجا که تأثیری را بیان می‌کند به آن نکته اشاره بکنند و به نظرم اشکالات ذکرشده حل خواهد شد و این تأثیر شرایط اجتماعی به علم فقه یا بر اجتهاد است که روش به شمار می‌رود. 



 
منبع: اخبار پژوهشکده فقه و حقوق
کلمات کليدي
اخبار پژوهشکده فقه و حقوق, سمینار علمی-پژوهشکده فقه و حقوق
 
امتیاز دهی
 
 

[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 71
Guest (PortalGuest)

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي - دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم
مجری سایت : شرکت سیگما