پژوهشکده فلسفه و کلام: مجموعه مطالعات نفس (1):  نفس و بدن کتاب حاضر مجلد اول از مجموعۀ نه جلدی مطالعات نفس در پژوهشکدۀ فلسفه و کلام اسلامی است که در آستانۀ برگزاری همایش بین‌المللی «جاودانگی نفس در اسلام و مسیحیت» و به عنوان یکی از آثار علمی همایش به زیور طبع آراسته می‌گردد. شمار زیادی از مقالات این مجموعه پیش از این در مجلۀ وزین «آیین حکمت» متعلق به دانشگاه باقرالعلوم (علیه السلام) به چاپ رسیده و مجموعۀ حاضر به صورت مشترک میان پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و دانشگاه باقرالعلوم (علیه السلام) منتشر می‌شود.

کتاب مجموعه مطالعات نفس (1):  نفس و بدن  با تألیف و تدوین عیسی موسی‌زاده منتشر شد. این کتاب در شمارگان 350 نسخه و در 308  صفحه و به قیمت 650000  ریال از سوی نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی روانۀ بازار کتاب شده است.

معرفی اثر:

در اثر پیش‌رو که به قلم محقق ارجمند «عیسی موسی زاده» نگارش و تدوین یافته، برخی از موضوعات و نظریات مهم دربارۀ نفس و بدن نقد و بررسی شده است. وی در این اثر کوشیده است چندین مقاله مهم در زمینۀ این موضوع را از مجلات علمی منتشر‌شده در دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیه قم گزینش کرده و به علاقه‌مندان تقدیم کند. هدف اصلی از چاپ مجدد مقالات، ایجاد امکانی برای دسترسی به مقالات و دسته‌بندی مجدد آنها برای  پژوهشگران و محققان است، چراکه نشان می‌دهد در حوز‌ه‌های مزبور چه کارهای شاخصی انجام شده و چه چشم‌اندازهایی همچنان برای پژوهش باقی است.


چکیده ج 1 مطالعات نفس

خودشناسی به عنوان فرآیندی مستمر و بی‌پایان، همواره مورد تاکید ادیان و اندیشمندان حوزه‌های مختلف فکری و فرهنگی بوده و هست. در این بین خودشناسی فلسفی که حاصل تعمق اندیشه بشری است، در طول تاریخ جایگاه ویژه‌ای داشته و دارد. فیلسوفان برجسته زیادی در طول تاریخ در خصوص انسان نظریه‌پردازی کرده‌ و جریان اندیشه بشری را متحول کرده‌اند. آنها متناسب با اندیشه خود دو جنبه یا دو نحو هستی را با عناوین متفاوتی از هم تفکیک کرده‌اند که همزمان و همواره مجبور بوده‌اند تبیین و توضیح مناسب و قابل قبولی را در خصوص ربط و نسبت این دو نحو یا جنبه هستی ارائه دهند و حتی بعضا رو به انکار چنین تمایزاتی آورده‌اند. متغیر و ثابت، اصیل و سایه، محسوس و معقول، ظاهر و باطن، مادی و مجرد، قوه و فعل، ماده و صورت و ... از جمله این تفکیک‌ها هستند. در خصوص انسان نیز در طول تاریخ چنین تمایزاتی توسط اندیشمندان مختلف مطرح شده است که تمایز نفس و بدن نمونه بارزی از آنهاست. متن حاضر دیدگاه ارسطو، دکارت، ملاصدرا و مرلوپونتی را در خصوص تمایز نفس و بدن و رابطه آنها با هم را مورد توجه قرار داده است.

ارسطو برخلاف استادش معتقد بود کلی در همین عالم و در ضمن جزئی است. انسان به عنوان یکی از موجودات عالم متغیر، مانند تمام موجودات این عالم، مرکب از ماده و صورت است به این صورت که ماده او بدن و صورتش نفس انسانی است. مطابق چنین تبیینی، نفس و بدن دیگر دو موجود جدا و مستقل نیستند که نیازمند تبیین رابطه بین آن دو باشیم، بلکه ما با موجود واحدی سروکار داریم که دارای دو جنبه است.

دکارت تمایز واقعی بین نفس و بدن قائل بود و آنها را دو جوهر ذاتا متمایز می‌دانست که ویژگیهای کاملا متفاوتی داشتند. مطابق نظر وی ویژگی نفس، اندیشه و ویژگی بدن امتداد بود. وی اولا وجود را همان اندیشه دانست و ثانیا اصالت را به نفس داده و بدن را ماشینی مکانیکی و خالی از درونیت دانسته وآن را تماما قابل بررسی با علوم طبیعی دانست و لذا موجب فاصله و شکافی عمیق بین نفس و بدن شد.

ملاصدرا با قائل شدن به تمایز بین وجود و ماهیت و اصالت دادن به وجود، توانست حرکت را به جوهر و باطن عالم مادی نسبت دهد و نه تنها از جسمانیه الحدوث بودن نفس دفاع کند، بلکه از رابطه اتحادی نفس و بدن نیز تبیین قابل قبولی ارائه دهد. در اندیشه وی انسان موجود واحدی است که در اثر حرکت جوهری اشتدادی از ماده بوجود آمده و لذا در طول عالم ماده و چیزی غیر از ادامه عالم ماده نیست.

مرلوپونتی با تکیه بر روش پدیدارشناسی، تلاش کرد توصیف جدیدی از انسان ارائه کند و شکاف سوژه_ابژه دکارتی را با فراروی از تمایز سوژه_ابژه پشت سر بگذارد. وی با تکیه بر پدیدارشناسی ادراک حسی، نه تنها وجود را برخلاف دکارت که اندیشه می‌دانست، تجسم دانست، بلکه در برابر اصالت نفس دکارت به اصالت بدن پدیداری تاکید کرد که متناسب با آن هر امری اعم از آگاهی، مکان، زمان و... در نسبت با بدن پدیدار می‌شود و بدون بدن نه آگاهی وجود دارد و نه نفس. به این ترتیب در اندیشه مرلوپونتی نیز تمایزی بین نفس و بدن وجود ندارد تا نیازمند تبیین رابطه بین آنها باشیم.

منبع: اخبار پژوهشکده فلسفه و کلام
کلمات کليدي
معرفی آثار, آثار علمی پژوهشکده فلسفه و کلام
 
امتیاز دهی
 
 

[Part_Lang]
[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 215
Guest (PortalGuest)

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي - دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم
مجری سایت : شرکت سیگما