مرکز پژوهش‌های علوم اسلامی و انسانی

گروه تفسیر و علوم قرآن
درباره گروه: گروه پژوهشی «تفسیر و علوم قرآنی» از سال 1368 ، هم زمان با تأسیس دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی، فعالیت خود را آغاز کرد. این گروه از با سابقه‌ترین گروه های پژوهشی این نهاد است که در این مدت جمعی از فضلا و پژوهشگران با سابقه دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی در آن فعالیت علمی و پژوهشی داشته‌اند. اندوختة این تلاش‌ها، تجربه‌ای گرانسنگ است در زمینه؛ نگارش‌های تفسیری، معجم نگاری‌های قرآنی و نگارش مقاله‌های علمی در حوزه علوم قرآن و معارف قرآنی.

آثار پژوهشی گروه «تفسیر و علوم قرآنی» در بیش از دو دهه فعالیت قرآنی خود، پروژه‌های بزرگ و فاخری همچون، تفسیر راهنما، معجم موضوعی تفاسیر، فرهنگ کاربردی واژگان قرآن، ترجمه تفسیر کاشف، فصل‌نامه پژوهش‌های قرآنی و بانک مقالات قرآنی می‌باشد.

            اهداف: توسعه و تعمیق روشهای استنباط گزاره های دینی از طریق مطالعات قرآنی

پرورش پژوهشگران نواندیش با نگرش سیستمی و رویکرد میان‌رشته‌ای در حوزه معارف قرآن

تببین اصول برداشت از قرآن با استفاده از آیات، روایات و ساختار سوره

بررسی اصول و مبانی علمی ترجمه قرآن کریم

ایجاد بستر علمی پویا و روزآمد در حوزه علمیه برای تعمیق پویایی و بالندگی علوم و معارف قرآن و حدیث به تناسب نیازهای زمان.

گسترش فرهنگ قرآن و تقویت و پیشبرد دانش‌ها و معارف قرآنی

ایجاد تعامل و هماهنگی با دیگر مراکز پژوهشی مشهد و قم و دیگر مراکز علمی و حوزوی و دانشگاهی بویژه در عرصه قرآن پژوهی

راه اندازی پژوهشکده مجازی روشهای فهم قرآن در اینترنت

هم‌افزایی در تعامل با فعالیت‌های آموزشی و تبلیغی دفتر تبلیغات در قالب تأمین و تولید پشتوانه ها و منابع علمی مورد لزوم.

            محور پژوهشی:  بررسی اصول و روشهای فهم و تفسیر قرآن با تأکید بر روش تفسیر روایی، تفسیر قرآن به قرآن، و تفسیر ساختاری.

گروه پژوهشی فقه و حقوق اسلامی       درباره گروه: فعالیت‌های فقهی دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی در سال 1373 آغاز شد و از سال 1377 به صورت یک گروه مستقل، تلاش‌های خود را توسعه و ارتقا بخشید. در این مدت فعالیت گروه فقه در مسیر «بالندگی و رشد کمی و کیفی فرایند استنباط و کارکردهای آن»، تمرکز یافته و در موضوعات متنوع مرتبط با فقه و اصول به ویژه مسائل مستحدثه درون فقهی و مباحث فلسفة فقه، محصولات فاخری را به جامعة علمی حوزوی و دانشگاهی تقدیم داشته است.

            اهداف: 1. حرکت در مسیر تحقق اسناد فرادستی دفتر تبلیغات اسلامی مبنی بر نواندیشی دینی، در عرصة فقه‌پژوهی و تحقیقات وابسته

 

2. گسترش فقه اهل بیت علیهم‌السلام و اصول اجتهاد به ساحت‌های جدید و اجتماعی به ویژه در ابعاد تمدنی

 

3. کاوش در زمینه‌های فلسفة اصول فقه به منظور بازشناسی، تعمیق و نوسازی اصول و روش‌شناسی اجتهاد

 

4. تبیین و تقویت رویکرد مقارن و روش بین‌رشته‌ای در مطالعات فقهی و اصولی

 

5. شبکه‌سازی پژوهشی در میان دانشوران فقه و اصول در مسیر اولویت‌های یادشده.

            محور پژوهشی: 1. فقه فرهنگ و تمدن؛ با اولویت: فقه شهر و شهرنشینی، فقه ارتباطات فرهنگی

2. اصول و فقه مقارن؛ با اولویت: بازشناسی و نقد فقه سلفیه، قواعد فقهی مقارن

3. فلسفة اصول فقه؛ با اولویت: ساختار و روابط درونی اصول فقه، تعاملات و کارکردهای بیرونی اصول فقه.

گروه  فلسفه و حکمت اسلامی درباره گروه: گروه فلسفه و حکمت اسلامی از با سابقه ترین گروه های پژوهشی دفتر خراسان بشمار می آید . مقدمات تأسیس این گروه در سال 1374 فراهم آمد . از آن تاریخ تا کنون گروه تغییرات و مراحل بسیاری را پشت سر گذارده است. برای ارایه چشم اندازی کوتاه از آن مراحل می توان به طبقه بندی زیر اشاره کرد

دوره تأسیس و استقرار .                                                               1378 - 1374

دوره تعریف و توسعه فعالیت ها .                                                    1384- 1378

دوره باز تعریف و تعیین گرایش .                                                 تا کنون - 1384

            اهداف: 1-   تعمیق و توسعه اندیشه دینی در حوزه معرفت فلسفی و کلامی

 

2-   تبیین و دفاع از اعتقادات دینی

 

3-   تقویت بنیان های فلسفی – کلامی نظام اسلامی

 

 برای تحقق اهداف مذکور سیاست های زیر در گروه به تصویب رسید و پس از آن پروژه ها بر اساس اهداف و سیاست های اصلی گروه پیشنهاد ، تصویب و اجرا می شدند.

            محور پژوهشی: الف ) بازخوانی و باز سازی فلسفه اسلامی در جهت پاسخگویی به مشکلات انسان معاصر.

ب) واکاوی جریان های روشنفکری دینی در جهان اسلام .

ج) تبیین مسئله تقابل سنت و تجدد.

د) شناخت راه های باز سازی و احیای دین در جهان معاصر.

ح) بازخوانی و باز سازی سنت فلسفی ـ کلامی اسلام در راستای حل معضلات کلامی جدید

گروه مطالعات اجتماعی دین   درباره گروه: گروه علوم اجتماعی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم- شعبه خراسان از سال 1370 پس از موافقت با ایجاد یک گروه مستقل در راستای انجام تحقیقات اجتماعی تاسیس شد و هسته اولیه آن با حضور  روحانیون و فضلای  فارغ التحصیل مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد رشته جامعه شناسی شکل گرفته است که درصدد است در راستای انجام مطالعات حوزه جامعه شناسی دین و قرآن به عنوان یکی از مهمترین مراکز مطالعات جامعه شناسی دین در شرق کشور نقش و وظایف خود را درعرصه مطالعات دینی ایفا نماید.

            اهداف:

    گسترش افق مطالعات و تعمیق آموزه‌های اجتماعی در کشور.

    ارائه راهبرد علمی و مبتنی بر آموزه های دانش جامعه شناسی به منظور تعمیق بیشتر تعالیم دینی .

    تبلیغ علمی اسلام در حوزه‌های فرهنگ و اجتماع، با ارائه آراء و نظریات دانشمندان و پژوهشگران اسلامی از طریق نشریات الکترونیکی و غیرالکترونیکی.

    ایجاد فضای ارتباط و اظهار نظر برای پژوهشگران و محققین.

    شناسایی مداوم نیازهای فرهنگی- دینی مخاطبان تبلیغ در سطوح مختلف اقشار جامعه و تلاش به منظور دستیابی به راه حل‌های علمی.

    تلاش در جهت دستیابی و ارائه تحلیل‌های مبتنی بر پژوهش‌های جامعه شناختی از نهاد دین، منابع اسلامی و ساختار اجتماعی و فرهنگی حوزه علمیه.

    استفاده از روحانیون و اساتید حوزه با تحصیلات دانشگاهی در جهت انجام تحقیقات علوم اجتماعی.

    بررسی جامعه‌شناختی مسایل و پدیده‌های جامعه و حوزه.

    ایجاد تعامل سازنده با مراکز پژوهشی حوزوی و دانشگاهی.

            محور پژوهشی:

    مطالعات بین رشته‌ای قرآن و جامعه شناسی:

تبیین مفاهیم و اندیشه‌های اجتماعی در اسلام:

جامعه شناسی تبلیغ دینی:

تبیین جامعه پذیری دینی :

مطالعات بین‌رشته‌ای دین و فرهنگ:

گروه ادبیات و هنر دینی       درباره گروه: این گروه از سال 1384 شروع به فعالیتهای پژوهشی نموده  و تصویب در شورای عالی پژوهش  به این فعالیتها ادامه داده است.

الگوسازی و الگوپذیری از آموزه‌ها و معارف اسلامی در حوزۀ ادبیات و هنر به منظور رشد و ارتقای فرهنگ عمومی جامعه و هدایت استعدادهای فردی در این راستا اندیشه‌پردازی دینی در گسترۀ ادبیات و هنر دینی به منظور پشتیبانی فکری و علمی از نهادهای علمی و فرهنگی نظام و تعمیق دستاوردهای ادبی و هنری در این مراکز و نهادها. سازماندهی و سامان‌بخشی گروه ادبیات و هنر اسلامی و در جهت هدایت سیاست‌ها و اهداف و برنامه‌ریزی‌های کوتاه مدت و بلند مدت پژوهشی در این گستره با توجه به فقدان این گونه مراکز در استان و پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

این گروه به خاطر برخورداری از ویژگی‌ها و امتیازات ذیل می‌تواند به عنوان قطب علمی پژوهشی در گسترۀ مطالعات و پژوهش‌های ادبی و هنری در سطح کشور فعالیت نماید:

1-  حضور در پایتخت معنوی ایران- مشهد مقدس-

2- ارتباط تنگاتنگ با دومین حوزۀ علمیۀ کشور در گستره‌های آموزشی و پژوهشی و تبلیغی

3- انتشار فصلنامه‌ علمی تخصصی « ادبیات و هنر دینی» و دوفصلنامه « ادبیات دینی»

            اهداف:

    ارائه شیوه‌های راهبردی و کاربردی هنر و ادبیات در توسعه و تعمیق ایمان دینی؛

    جایگاه و نقش نظریه‌پردازی‌ها و دستاوردهای هنر و ادبیات در مبارزه با ضعف اخلاق فردی و اجتماعی؛

    ارائة راهکارهای تعامل و برخورد با جریان‌های روشنفکری به منظور رویارویی با تهاجم فکری و فرهنگی مکاتب غربی؛

    بازخوانی تاریخ تحول ادبیات و هنر اسلامی و شیعی و پیوند آن با ادبیات و هنر کهن و معاصر در جهت شناسایی اهمیت ادبیات و هنر در راستای تشکیل تمدن اسلامی و آسیب‌شناسی جایگاه آن در گسترة تمدن اسلامی؛

    تلاش برای تأسیس نظام مستقل ادبی تشیع، برای مقابله و رویارویی با انواع ایسم‌های ادبی و فرهنگی و برخاسته از تهاجم و سلطۀ فرهنگی غرب؛

    شیوه‌های ارائۀ الگوهای مناسب و کارآمد - در قالب‌های شعر، نثر ادبی، داستان کوتاه و بلند و نمایشنامه‌نویسی- به جامعۀ فرهنگی و ادبی معاصر جهت الگوپذیری، سامان‌دهی و جهت‌گیری‌های برنامه‌ریزی شده و هدفمند و بلندمدت فرهنگی و ادبی و سیاسی و اجتماعی؛

    چگونگی رویکرد هنر دینی و اسلامی به مکاتب هنری معاصر و شناخت و جستجوی نظریه‌های جدید و مبانی دینی دربارۀ ساختارهای هنرهای نوین: سینما، تئاتر، موسیقی و ... و گام برداشتن در مسیر تبیین فلسفۀ هنر و زیبایی‌شناسی اسلامی و تئوری‌پردازی و اندیشه‌سازی در این گستره؛

    بررسی شیوه‌های نگرش اسلام و تشیع به چگونگی کاربردی کردن هنرهای معاصر در زندگی انسان امروز و کشف الگوهای مناسب با جوامع اسلامی؛

            محور پژوهشی: 1. نظریه‌پردازی دینی در دو گسترۀ ادبیات و هنر

2. پشتیبانی نظری و تئوریک از نهادها و مراکز ادبی و هنری و فرهنگی نظام اسلامی

3. بسترسازی مناسب برای تعمیق و تثبیت آموزه‌ها و معارف اسلامی در این دو حوزه به منظور دستیابی به عناصر و زمینه‌های مناسب و کارآمد در شکل‌گیری و ایجاد مکتب مستقل ادبی و هنری اسلامی شیعی

4. فراهم سازی گستره‌های الگوپذیری و الگوسازی از آموزه‌ها و معارف اسلامی و شیعی در روند تکاملی و رو به رشد ادبیات و هنر اسلامی و توانمندسازی آن در عرصۀ رقابت‌های فرهنگی جهانی

5. پیشگامی در مسیر تربیت هنرمندان و ادیبان متعهد مسلمان. (نظریه‌پردازی دینی در دو گسترة ادبیات و هنر دینی و نیازسنجی برای پژوهش‌های کاربردی)

گروه مطالعات شرق اسلامی  درباره گروه: از سال 1373، گروه تاریخ اسلام در معاونت پژوهشی شعبه خراسان رضوی افتتاح شده است و در زمینه تاریخ اسلام، تشیع و تمدن اسلامی، پروژه‌هایی را اجرا کرده است.

            اهداف: انجام پژوهشهای هویت افزا برای نسل کنونی شیعه

انجام پژوهشهای ابهام زدا از تاریخ فعالیت های گوناگون شیعه

انجام پژوهشهای تمدن گرا از راه تبیین فعالیت های سیاسی، علمی و فرهنگی شیعه

            محور پژوهشی: مسئله مهم این گروه پژوهشی عبارت است از توصیف، تبیین و تحلیل وزن میراث علمی و ادبی تشیع در تاریخ اسلام

 

 
امتیاز دهی
 
 

  • مطالب مرتبط
  • پربازدیدترین مطالب

Guest (PortalGuest)

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي - دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم
مجری سایت : شرکت سیگما