پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع)  معرفی پژوهشكده تاریخ و سیره اهل‌بیت(علیهم‌السلام)
 
 پژوهشكده تاریخ و سیره اهل بیت(ع)جهت بررسی روشمند حوزه‌های مرتبط با تاریخ و سیره اهل‌بیت  (ع) و بسترهای تأثیر‌گذار در آنها، در سال 1364 تأسیس و فعالیت‌های پژوهشی خود را آغاز کرد. تمرکز بر جوانب گوناگون تاریخ و سیره امامان و ساز و کارهای منطقی و اصولی دست‌یابی به حقایق تاریخی و هم‌چنین مطالعه و تحقیق درباره هویت تاریخی تشیع و نقش آن در فرهنگ و تمدن اسلامی به عنوان اساسی‌ترین رویکردهای پژوهشکده مد نظر قرار گرفت. در کنار انجام مطالعات موردی، اجرای پروژه‌های بزرگی هم‌چون «فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی» از جمله فعالیت‌های این مجموعه بوده است. تدوین «دانش‌نامه اهل‌بیت‌(ع)» و تحقیق در زوایای تاریک فرهنگ و تمدن اسلامی از جمله برنامه‌های کلان مجموعه است که زمینه‌های انجام آن در سال‌های اخیر فراهم آمده است.
 1. اهداف
    تبیین و تنقیح مبانى و چارچوب‏هاى نظرى دانش تاریخ اسلام و سیره معصومان(ع) به منظور توان‏مندسازى و توسعه آنها جهت پاسخ‏گویى به نیازهاى گوناگون فردى و اجتماعى؛
    معرفى علمى الگوهاى شخصیتى و رفتارى معصومان در ابعاد گوناگون حیات فردى و اجتماعى و متناسب با سطوح مخاطبان؛
    هویت‏شناسى شیعه و تشیع و بررسى سیر تحول و تطور مؤلفه‏ هاى آن از آغاز تاكنون؛
    پاسخ‏گویى روش‏مند به پرسش‏ها و شبهات انسان و جامعه معاصر در زمینه تاریخ تشیع، سیره معصومان(ع) و فرهنگ و تمدن اسلامى.

2. گروه‏هاى پژوهشى
گروه تاریخ تشیع
این گروه، گذشته و فراز و فرود شیعیان را در ابعاد گوناگون سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و دینی، مورد پژوهش روشمند قرار می‌دهد. بنابر این، اهداف و وظایف آن در موارد زیر خلاصه می‌شود:
اهداف
1. شناسایی شیعیان در تاریخ و معرفی ابعاد گوناگون و ویژگی‌های فرهنگی‌، علمی، آموزشی، سیاسی و اجتماعی آنان؛
2. بازکاوی  نقاط قوت و ضعف شیعیان و نمایاندن عوامل پیشرفت و انحطاط پیروان اهل‌بیت‌(ع)؛
3. معرفی زوایای ناشناخته تاریخ تشیع و تطورات فکری و عملی اهل تشیع در طول تاریخ؛
4. نمایاندن نقاط مشترک بین حوادث گذشته و حال شیعیان و بهره‌گیری از گذشته جهت برنامه‌ریزی برای آینده.

وظایف
1. پژوهشی روشمند و علمی درباره تاریخ شیعیان با استفاده از منابع نخستین و معتبر؛
2. بررسی، ارزیابی و نقد منابع تاریخی مربوط به شیعیان و تاریخ تشیع؛
3. مطالعه منابع غیر شیعی و غیر تاریخی، چون رجال، تفسیر و ادبیات جهت بازیافت ابعاد جدید و ناشناخته گذشته شیعیان.

گروه سیره اهل‏بیت(ع)
شناخت سیره به معنای تحقیق قاعده‌مند در شیوه‌های زیستی یک فرد با توجه به زمان و مکان و اوضاع جانبی است.
بر همین اساس، گروه سیره به منظور تبیین ابعاد مختلف زندگی معصومان(ع)، اهداف و وظایف خود را چنین می‌بیند:

 اهداف
1. تهیه مجموعه‌ای تاریخی، علمی و مستند از زندگی ائمه(ع)
2. ارائه الگوی مناسب به جامعه؛
3. خرافه‌زدایی از باورهای مردم درباره معصومان(ع)

 وظایف
1. پژوهش علمی و روش‌مند در ابعاد مختلف سیره معصومان(ع)
2. نقد و بررسی روایات ناهمگون درباره معصومان(ع)

 گروه فرهنگ و تمدن اسلامى
مطالعه دقیق تاریخ اسلام در ابعاد گوناگون، به‌ویژه فرهنگ و تمدن اسلامی، ما را به شناخت بیشتر و معرفی بهتر دین اسلام و پیشوایان آن کمک می‌کند. با توجه به این امر، گروه فرهنگ و تمدن اسلامی اهداف و وظایف زیر را دنبال می‌کند:
  اهداف
1. شناسایی ابعاد گوناگون فرهنگ و تمدن اسلامی؛
2. تبیین جایگاه، سهم و نقش فرهنگ و تمدن اسلامی در تمدن جهانی و تولید علم؛
3. تبیین علل پیشرفت تمدن اسلامی و عوامل انحطاط آن؛
4. معرفی تحولات سیاسی و  اجتماعی جهان اسلامی به منظور بستر سازی برای دیگر مطالعات و پژوهش‌ها.

  وظایف
1. مطالعه و تحقیق در تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جهان اسلام در ادوار مختلف؛
2. بازنگری و اصلاح دیدگاه‌ها و نظرات مطرح شده درباره فرهنگ و تمدن اسلامی، به ویژه آرای مستشرقان؛
3. تبیین روش‌های علمی مطالعه در تاریخ و تمدن اسلامی با ارائه نشریاتی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی و علم تاریخ و فلسفه نظری آن؛
4. کشف نکات مبهم در تاریخ و تمدن اسلامی؛
5. پاسخ‌گویی به سؤال‌های مطرح در حوزه‌های مربوطه.

 گروه دانش‌نامه اهل بیت(ع)
دانش‌نامه اهل بیت(ع)، مجموع اطلاعات روشمند و علمی با محوریت چهارده معصوم(ع) را در بر می‌گیرد، از این رو در قالب 1332مدخل، شخصیت‌ها، خاندان‌ها، شهرها و مکان‌ها، مفاهیم کلامی، قرآنی، سیاسی، اجتماعی، فقهی، اخلاقی و ... مرتبط با اهل بیت(ع) در این مجموعه مورد توجه قرار خواهد گرفت.
l اهداف
1. تبیین مستند و پویا از تعالیم و شخصیت اهل‌بیت(ع) در راستای دفاع عالمانه از ایشان؛
2. باز‌آرايي تعاليم اهل‌بيت(ع) با توجه به نيازهاي معاصر؛
3. توسعه و تحکیم آموزه‌های اهل‌بیت(ع)؛
4. زدودن غبار جهل و خرافات از معارف اهل‌بيت(ع)؛
5. تبيين جایگاه اهل‌بيت(ع) در علوم؛
6. پاسخ‌گويي روشمند و علمي به سئوالات و شبهات مطرح در عرصه ملي و بين المللي در زمينه سيره و آموزه‌هاي اهل‌بيت(ع)؛
7. بازشناسی ابعاد گوناگون سیره و تاریخ اهل‌بیت(ع)؛
8. شناسایی و ارزیابی میراث علمی اهل‌بیت(ع) و آثار مرتبط با ایشان؛

 وظایف
تالیف دانش‌نامه اهل‌بیت(ع) و ایجاد بستری مناسب برای دسترسی مخاطبان به اطلاعات محققانه و روشمند درباره اهل‌بیت(ع)
 3. آثار منتشر شده
1. تصحیح كتاب اضبط المقال فى شرح اسماء الرجال، حسن حسن‏زاده آملى، 1376.
2. تاریخ تحول دولت و خلافت از برآمدن اسلام تا بر افتادن سفیانیان، رسول جعفریان، 1380.
3. درآمدى بر تاریخ نگرى و تاریخ نگارى مسلمانان، ابوالفضل شكورى، 1380.
4. راویان مشترك جلد 1 و 2، گروهى از پژوهشگران، 1380.
5. پیامبر و یهود حجاز، مصطفى صادقى، 1382.
6. نگاهى نو به جریان عاشورا، گروهى از محققان زیر نظر دكتر سید علیرضا واسعى، 1383.
7. تحلیل تاریخى نشانه‏هاى ظهور، مصطفى صادقى، 1385.
8. خاستگاه تشیع و پیدایش فرقه‏هاى شیعى در عصر امامان، على آقانورى، 1385.
9. رویدادهاى تاریخ اسلام ج1، گروهى از مترجمان، 1385.
10. اوضاع سیاسى - اجتماعى و فرهنگى شیعه در غیبت صغرا، غلامحسن حسین‏زاده شانه‏چى، 1386.
11. جانشینان پیامبر در پرتو شرح نهج‏البلاغه ابن ابى‏الحدید، دكتر سید علیرضا واسعى، 1386.
12. درآمدى بر روش تبلیغى ائمه‏علیهم السلام، دكتر سید علیرضا واسعى و محمدشمس‏الدین دیانى، 1386.
13. معرفى و نقد منابع عاشورا، سید عبدالله حسینى، 1386.
14. نقد و بررسى گزارش‏هاى زندگى پیش از بعثت پیامبرصلى الله علیه وآله، رمضان محمدى، 1387.
15. مشورت و مشاوران در سنت و سیره پیشوایان، سید محمود سامانى، 1387.
16. دیوان نقابت، محمدهادى خالقى، 1387.
17. زندقه در سده‏هاى نخستین اسلامى، حمیدرضا مطهرى،1387.
18. سیرى در تاریخ تشیع مازندان، یوسف اسماعیلى، 1387.
19. فرهنگ و تمدن اسلامى در ماوراءالنهر، على غفرانى، 1387.
20. رویدادهاى تاریخ اسلام ج 2، گروهى از مترجمان، 1387.
21. اخبار الملاحم و الفتن، عمار عبودى نصار، 1387.
22. كتابشناسى تاریخ تشیع، مصطفى صادقى و حامد قرائتى، 1388.
23. فرهنگ نامه مؤلفان اسلامى، گروهى از محققان، 1389.
24. دولتمردان شیعى در دستگاه خلافت، مصطفى صادقى، 1390.
25. نهاد ولایتعهدى در دوره اموى و عصر اول عباسى، عباس احمدوند،1390.
26. سیاست‌های مالى امام على‏علیه السلام، محمدحسین على‏اكبرى، 1390.
27. تقابل سنت‏هاى جاهلى با ارزش‏هاى دینى در واقعه حرّه، سیدعلیرضا واسعى، 1391.
28. بازپژوهى تاریخ ولادت و شهادت معصومان‏علیهم السلام، یداللَّه مقدسى، 1391.
29. محیط ‌زیست و بهداشت در سنت و سیره نبوى‏صلى الله علیه وآله، عبدالمجید ناصرى، 1391.
30. ارزیابی اخبار قضاوت‌های امیرالمؤمنین علی(ع)،مصطفی صادقی، 1392.
31. حیات، حکمت و حکومت پیامبر(ص)، جمعی از نویسندگان به کوشش حمیدرضا مطهری، 1392.
32. پوشش و تغذیه در سیره معصومان(ع)، امیرعلی حسنلو، 1392.
33. مناسبات اهل‏بیت‏علیهم السلام و ایرانیان، سیدمحمود سامانى، 1393.
34. ارمنستان در جبهه بیزانسى فتوحات اسلامى بر اساس منابع سریانى، ترجمه سیدعلى خیرخواه علوى، 1394.
35. تعامل شیعیان امامیه با دیگر مسلمانان در سه قرن نخست، سیدعبداللَّه حسینى، 1394.
36. تاريخ‏نگاري ابن طاووس و منبع‌شناسی لهوف، مصطفی صادقی، 1394.
37. تاریخ تحول اندیشه اعتقادى امامیه، مهدى فرمانیان ـ مصطفی صادقی، 1394.
38. سیری در منابع شیعی تاریخ ائمه از اربلی تا مجلسی، غلامحسن حسین‌زاده شانه‌چی، 1394.
39. راهبردها و راهکارهای امامان(ع) در مواجهه با ناهنجاری‌های اجتماعی، سیدعلیرضا واسعی، 1394.
40. رسول‌خدا (ص) و مدیریت تنش‌های مدینه، حسین قاضی‌خانی، 1395.
41. سیمای دوازده امام(ع) در میراث مکتوب اهل‌سنت، ج1، منصور داداش‏نژاد، 1395.
42. سیمای دوازده امام(ع) در میراث مکتوب اهل‌سنت، ج2، منصور داداش‏نژاد، 1395.
43. تصحیح و منبع‌شناسی کتاب الملهوف سید ابن‌طاووس، مصطفی صادقی، 1395.
44. مذهب شیعه، جلد اول؛ دوایت م. دونالدسن، ترجمه عباس احمدوند. 1395
45. مذهب شیعه، جلد دوم؛ دوایت م. دونالدسن، ترجمه محمد قزوینی نظم‌آبادی. 1395
46. حکومت ها و دولت های شیعی؛ محمدعلی چلونگر و سیدمسعود شاهمرادی. 1396
47. اهل‏بیت‏ علیهم السلام در آثار دانشمندان مسلمان اندلس؛ حمیدرضا مطهرى. 1396

  4. آثار زیر چاپ:
    تاریخ و تفكر شیخیه؛ ترجمه سیدخلیل طاووسى
    رویدادهاى تاریخ اسلام، جلد 3؛ گروهى از مترجمان.
    رویدادهاى تاریخ اسلام، جلد 4؛ گروهى از مترجمان.
    شیعه در هند، جلد اول؛ حسین معتمدى.
    شیعه در هند، جلد دوم؛ ترجمه عبدالحسین بینش.
    فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی، جلد 2؛ گروهی از محققان.
    فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی، جلد 3؛ گروهی از محققان.
    فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی، جلد 4؛ گروهی از محققان.
    اهل‏بیت‏ علیهم السلام در آثار دانشمندان مسلمان اندلس؛ حمیدرضا مطهرى.
    فقرزدایی در سیره معصومان(ع)؛ محمدحسین علی‌اکبری.
    سیره معیشتی معصومان(ع)؛ یداله مقدسی

 5. آثاری که در مراحل پایانی هستند:
    ترجمه شیعه‏ شناسى در غرب، بررسى انتقادى ـ تطبیقى پژوهش‏هاى شرق‏شناسان؛ ترجمه عبدالحسین بینش.
    امامیه در دوره سلجوقیان؛ سیدمحمدحسین منظورالاجداد.
    سیر تطور صحابه‌نگاری؛ محمدرضا هدایت‌پناه.
    ساختار اجتماعی یثرب پیش از ظهور اسلامی؛ مهران اسماعیلی.
    تاریخ فرهنگ و تمدن شیعى در مغرب و اندلس؛ محمدرضا پاك.
    سیره معیشتی معصومان(ع)؛ یداله مقدسی.
    سیره معصومان(ع) در کتب اربعه؛ علی‌اکبر ذاکرخمی.
    تشیع در دوره امام باقر(ع)؛ سیدقاسم رزاقی‌موسوی.
    جغرافیای تشیع در منابع رجالی؛ علی‌اکبر امامی‌حجتی.
    بررسی تاریخی نص بر 12 امام؛ مصطفی صادقی کاشانی
.
تحقیقات در دست انجام:
1. تعامل كلام و دانش تاریخ، گفتگو با جمعى از اساتید حوزه و دانشگاه؛ مصطفی صادقی کاشانی و مهران اسماعیلى.
2. بررسی آیین‌های عاشورایی در دولت‌های شیعی؛ سیدناصر موسوی.
3. ارزیابى روایات و منابع مكتوب امامیه درباره زندگانى امامان‏علیهم السلام؛ نعمت‏اللَّه صفرى فروشانی.
4. نقد و بررسی روایات سیره نبوی؛ رمضان محمدی.
5. امامان شیعه در مطالعات خاورشناسان انگلیسی زبان؛ عباس احمدوند.
6. شیوه‌های مبارزه پیامبر اکرم‌(ص) و امام معصوم‌(ع) با اباحی‌گری؛ یداله حاجی‌زاده.
7. ائمه(ع) از نگاه اصحاب؛ علی آقانوری.
8. نظام فکری، سیاسی و اجتماعی امامیه در دوران امام جواد‌(ع)؛ حسین نعیم‌آبادی.
9. ظهور و سقوط دولت‌های شیعی؛ منصور صفت‌گلل، علی‌بیات، محمدرضا بارانی و محمدعلی چلونگر.
10. ارزیابی اخبار مناقب امامان شیعه؛ محمد غفوری.
11. بررسی سبک زندگی اهل بیت (ع) با رویکرد اخلاق جنسی؛ محمدسعید نجاتی.
12. سیره همسرداری امامان‌(ع)؛ یداله مقدسی.
13. عاشورا در آیینه اندیشه ها و باورها؛ سیدعبدالله حسینی.
14. گرایش مدنیان به ائمه (ع) درعصر حضور؛ مهدی نورمحمدی.
15. تاریخ اجتماعی شیعیان از آغاز تا بر آمدن آل‌بویه؛ سیدمحمد مهدی موسوی‌نیا.
16. کارکرد های اماکن مذهبی در عصر قاجار؛ حامد قرائتی.
17. تاریخ تشیع در حوزه خلیج فارس؛ سلمان قاسمیان.
18. اثبات تاریخی وجود امام زمان‌(ع) در عصر غیبت صغری؛ حسین قاضی‌خانی.

     آثار برگزیده پژوهشکده تاریخ و سیره اهل‌بیت(ع)
    تحليل تاريخى نشانه ‏هاى ظهور، حجت‌الاسلام مصطفی صادقی؛ برگزیده کنگره دین پژوهانکشور سال 1383 ، كتاب سال دانشجويى سال 1385 ، برگزیده کتاب سال ولایت 1386 و برگزیده جشنواره مسکویه 1389.
    ارزیابی اخبار قضاوت‌های امیرالمؤمنین علی‌(ع)، حجت‌الاسلام مصطفی صادقی؛ کتاب فصل تابستان 92، کتاب سال حوزه قم سال 93 و کتاب سال حوزه اصفهان سال 1394.
    معرفی و نقد منابع عاشورا، حجت‌الاسلام سیدعبدالله حسینی؛ کنگره دین پژوهان 1385.
    پيامبر و يهود حجاز، حجت‌الاسلام مصطفی صادقی و كسب رتبه تشويقى كنگره دين پژوهان كشور، 1380.
    نگاهى‏ نو به جريان عاشورا، گروهی از پژوهشگران زیر نظر دکتر سیدعلیرضا واسعی؛ انجمن دين پژوهان کشور.
    جانشینان پیامبر در پرتو شرح نهج‌البلاغه ابن‌ابی‌الحدید، آقای دکتر سیدعلیرضا واسعی؛ جشنواره نهج البلاغه، نهاد نمايندگي رهبري در دانشگاه.
    نهاد ولایتعهدى در دوره اموى و عصر اول عباسى، آقای دکتر عباس احمدوند؛ برگزیده رتبه سوم بخش بزرگسال جشنواره بین‌المللی فارابی، سال1391.
    واقعه حره، آقای دکتر سیدعلیرضا واسعی؛ کتاب مورد تحسین سال حوزه سال 1392.
    بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان‌(ع)، حجت‌الاسلام یداله مقدسی؛ کتاب شایسته تقدیر سال حوزه سال 1392.
    تعامل شیعیان امامیه با دیگر مسلمانان، حجت‌الاسلام سیدعبدالله حسینی؛ شایسته رتبه سوم چهاردهمین جشنواره پژوهش فرهنگی سال 1394.
    مناسبات اهل‌بیت‌(ع) با ایرانیان، دکتر سیدمحمود سامانی؛ شایسته تقدیر چهاردهمین جشنواره پژوهش فرهنگی سال 1394.

     همایش ها
    همکاری در برگزاری همایش بین المللی سبط النبی(ص)، 1393.
    همکاری در برگزاری همایش بین المللی امام سجاد(ع)، 1394.
    همکاری در برگزاری همایش بین المللی سیره و زمانه امام جواد‌(ع)، 1395.
منبع: اختصاصی پایگاه اطلاع رسانی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
فايلها
معرفي پژوهشکده تاريخ و سيره. اذر 95.pdf 569.397 KB
کلمات کليدي
پژوهشکده, تاریخ و سیره اهل بیت
 
امتیاز دهی
 
 

[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 10982
Guest (PortalGuest)

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي - دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم
مجری سایت : شرکت سیگما