پژوهشکده فلسفه و کلام:

مجموعه مطالعات نفس (3): حرکت و تکامل نفس و مسئله مرگ

در اثر پیش‌رو که به قلم محقق ارجمند آقای جواد دانش نگارش و تدوین یافته، برخی از موضوعات و نظریات مهم دربارۀ حرکت و تکامل نفس و مسئله مرگ نقد و بررسی شده است. وی در این اثر کوشیده است چندین مقاله مهم در زمینۀ این موضوع را از مجلات علمی منتشر‌شده در دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیه قم گزینش کرده و به علاقه‌مندان تقدیم کند. هدف اصلی از چاپ مجدد مقالات، ایجاد امکانی برای دسترسی به مقالات و دسته‌بندی مجدد آنها برای  پژوهشگران و محققان است، چراکه نشان می‌دهد در حوز‌ه‌های مزبور چه کارهای شاخصی انجام شده و چه چشم‌اندازهایی همچنان برای پژوهش باقی است

کتاب مجموعه مطالعات نفس (3): حرکت و تکامل نفس و مسئله مرگ  با تألیف و تدوین دکتر جواد دانش منتشر شد. این کتاب در شمارگان 400 نسخه و در 312  صفحه و به قیمت 650000  ریال از سوی نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی روانۀ بازار کتاب شده است.

در اثر پیش‌رو که به قلم محقق ارجمند آقای جواد دانش نگارش و تدوین یافته، برخی از موضوعات و نظریات مهم دربارۀ حرکت و تکامل نفس و مسئله مرگ نقد و بررسی شده است. وی در این اثر کوشیده است چندین مقاله مهم در زمینۀ این موضوع را از مجلات علمی منتشر‌شده در دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیه قم گزینش کرده و به علاقه‌مندان تقدیم کند. هدف اصلی از چاپ مجدد مقالات، ایجاد امکانی برای دسترسی به مقالات و دسته‌بندی مجدد آنها برای  پژوهشگران و محققان است، چراکه نشان می‌دهد در حوز‌ه‌های مزبور چه کارهای شاخصی انجام شده و چه چشم‌اندازهایی همچنان برای پژوهش باقی است.
کتاب حاضر مجلد سوم از مجموعۀ نه جلدی مطالعات نفس در پژوهشکدۀ فلسفه و کلام اسلامی است که در آستانۀ برگزاری همایش بین‌المللی «جاودانگی نفس در اسلام و مسیحیت» و به عنوان یکی از آثار علمی همایش به زیور طبع آراسته می‌گردد. شمار زیادی از مقالات این مجموعه پیش از این در مجلۀ وزین «آیین حکمت» متعلق به دانشگاه باقرالعلوم (علیه السلام) به چاپ رسیده و مجموعۀ حاضر به صورت مشترک میان پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و دانشگاه باقرالعلوم (علیه السلام) منتشر می‌شود.
چکیده کتاب حرکت و تکامل نفس و مسئله مرگ
بی‌تردید مسئله حرکت و تکامل در نفوس انسانی از مهمترین مباحث علم‏النفس فلسفی است که خود در نظام فلسفی صدرالمتألهین مبتنی بر مبانی و خاستگاه‌هایی چون وحدت وجود، اصالت وجود و تشکیک در مراتب وجود است. ملاصدرا با استناد به حرکت اشتدادی در جوهر، ثابت می‌کند که نفس، از آن جهت که متعلق به بدن مادی است، نیز مشمول حرکت جوهری اشتدادی می‌شود. به دیگر سخن، تا هنگامی که نفس انسانی مشوب به وجوه مادی است در مدار حرکت به سوی تجرد تام و خلاصی از ظلمت عدم قرار خواهد داشت تا آنجا که حقیقت مشترک اولیه میان انسانها به تناسب مدرکات و ملکات اکتسابی در دنیا محمل حقایق نوعیه متفاوتی خواهد بود.
اما در این میان با این پرسش و چالش مواجهیم که آیا مرگ انسانها در تعارض با این حرکت اشتدادی در نفس نیست؟ در پاسخ، باید به حقیقت توجه کنیم که ضرورت مرگ برخاسته از امکان وجودی انسان است. هر موجود ممکنی ضرورتاً می‌میرد، چراکه ناگزیر از رسیدن به غایتی است. غایت تکوینی تمام موجودات، انسان است و غایت انسان نیز خداوند است. بنابراین غایت هر موجود امکانی اخسی، موجود اشرف و غایت اشرف تمام موجودات امکانی نیز انسان و سرانجام غایت انسان هم وصول به خداوند و ملکوت الهی است. در این تلقی اگرچه از جهت ارتباط نفس و بدن مرگ  به معنای انقطاع رابطه و تعلق نفس انسانی به بدن مادی است، اما از حیث سیر تدریجی نفس و فارغ از این ارتباط میان نفس و بدن، انسان در این مسیر تدریجی هم در این دنیا و هم پس از آن  بارها دچار موت می‌شود. در این دنیا، هنگامی که نفس مراتب و درجات مختلف را طی می‌کند و از عالم حس به عالم خیال و عقل وارد می‌شود، در واقع در انتقال از هر مرحله به مرحله و مرتبه دیگر و تغییر نشئه‌ اولیه، هر بار دچار خلع و لبس جدیدی می‌شود و مرگ و برانگیختگی دیگری تجربه می‌کند. سپس زنده می‌شود و این سلسله ادامه دارد تا تمام این منازل و مرگ و حشر و بعث شمارش‌ناپذیر آن برای نفوس مختلف طی شود. روشن است که چون این منازل، همان سیر الی الله است، تمامی و تناهی ندارد. بنابراین با توجه به دیدگاه ملاصدرا دربارۀ تعدد مرگ هم در دنیا و هم پس از مرگ، به این نتیجه می‌رسیم که دگرگونی و حرکت در جهان پس از عالم طبیعت نیز وجود دارد؛ چرا که مرگ حقیقتی جز انتقال از یک مرحله به مرحله دیگر ندارد و انتقال عبارت است از همان حرکت و از آنجا که حرکت، نوعی کمال است مرگ هم با درجات بسیار متفاوت و مشکک ، نوعی از کمال و فعلیت خواهد بود. بدین ترتیب، مسیر استکمالی انسان و حرکت انسان‌ها، چه در عالم طبیعت و چه در عوالم پس از مرگ، درجات و مراتب بسیار متفاوتی خواهد داشت.

منبع:اخبار پژوهشکده فلسفه و کلام
كلمات كليدي : معرفی آثار , آثار علمی پژوهشکده فلسفه و کلام

تاریخ خبر: 1400/6/31 چهارشنبه
تعداد بازدید کل: 90 تعداد بازدید امروز: 2
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
متنی که در تصویر می بینید عینا تایپ نمایید
نظر
[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 91
Guest (PortalGuest)

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي - دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم
مجری سایت : شرکت سیگما